شواهد پالينولوژي جهت بازسازي اقليم‌ ديرينه نهشته‌هاي ترياس بالايي، جنوب طبس، ايران مركزي

مقدمه: مطالعات پالينولوژي محدودي بر روي سازند نايبند، به عنوان بخشي از نهشته‌هاي زغال‌دار تريـاس بـالايي ايران مركزي انجام پذيرفته‌است. موسوي (Mousavi, 2002) بر اين باور است كه اجتماع پالينولوژيكي سازند نايبند بيشترين شباهت را با افغانستان، آلمان، شمال آمريكا و شمال اروپا دارد. سيريلي و همكاران (Cirilli et al, 2005) نشان دادند كه گياهان والد ميوسپورها، از نوع گياهان نواحي گرمسير مي‌باشند. صباغيان و همكاران (Sabbaghiyan et al, 2015) در مطالعه رسوبات سازند نايبند در بلوك طبس بيان داشتند كه مجموعه داينوسيست‌ها شباهت نزديكي با گونه‌هاي گزارش شده از استراليا، شمال‌غرب اروپا، آركتيك كانادا و شمال ايران دارند. سجادي و همكاران (Sajjadi et al, 2015) با مطالعه پالينولوژي سازند نايبند در جنوب شرق طبس، نتيجه گرفتند كه فراواني ميوسپورهاي منتسب به مخروطيان و سرخس‌ها، حكايت از يك آب و هواي گرم و مرطوب دارد. صباغيان و همكاران (Sabbaghiyan et al, 2020) عضوهاي بيدستان و حوض‌شيخ از سازند نايبند را مورد مطالعه قرار دادند و همراهي عناصر دريايي با عناصر خشكي را حاكي از يك محيط رسوبي كم عمق دانستند.مواد و روش ها: تعداد 62 نمونه از افق‌هاي سيلتستوني از مغزه‌هاي حفاري عضو قدير در چاه اكتشافي شماره b948 واقع در معادن زغال‌سنگ پروده برداشت ‌گرديد. براي جداسازي پالينومورف‌ها از رسوبات دربرگيرنده و تهيه اسلايدهاي پالينولوژي از روش متداول (Phipps and Playford 1984) استفاده ‌شد. اسلايدهاي تهيه‌شده توسط ميكروسكوپ نوريLeitz  مطالعه‌ و عكسبرداري گرديدند.نتايج و بحث: به منظور بازسازي آب و هواي ديرينه سازند نايبند (عضو قدير) در جنوب‌ طبس، 62 نمونه از مغزه‌هاي حفاري چاه اكتشافي شمارهb 948، برداشت گرديد. مجموعه پالينومورف‌هاي متنوع شامل 43 گونه اسپور (متعلق به 29 جنس) و 23 گونه پولن (متعلق به 19 جنس) گياهان خشكي، سيست داينوفلاژله‌ها، آستر داخلي فرامينيفرها، اكريتارك و اسپور جلبك‌ها با حفظ‌شدگي متوسط تا خوب مي باشد. بررسي گياهان والد ميوسپورها نشان مي‌دهد كه سرخس‌ها، سيكادوفيت‌ها، ليكوفيتا، مخروطيان، ژينكوفيت‌ها، پتريدواسپرموفيتا و بريوفيتا، پوشش گياهي اطراف محيط رسوبي را تشكيل مي‌دادند. حداكثر تنوع و فراواني نسبي متعلق به ميوسپورهاي منتسب به سرخس‌ها (20 جنس و 64%) مي‌باشد. اين ويژگي معرّف غلبه آب و هواي گرم- نيمه گرم با رطوبت بالا در زمان تشكيل اين نهشنه‌ها مي‌باشد.نتيجه گيري: جهت بازسازي آب و هواي ديرينه براساس مدل گروه‌هاي اسپورومورفي، فراواني نسبي چهار گروه اصلي گياهي (رطوبت دوست، خشكي دوست، گرما دوست، سرما دوست) محاسبه و مطالعه اقليم ديرينه به واسطه الگوي فراواني نسبي پالينومورف‌هاي drier/wetter  و warmer/cooler تعيين گرديد. نتايج حاصل از اين محاسبات شرايط اقليمي گرم- نيمه گرم با رطوبت بالا را تاييد مي‌نمايد. همچنين موقعيت جغرافياي ديرينه ايران در زمان ترياس پسين در حاشيه فعال جنوبي اوراسيا (پليت توران) نيز اين نتيجه گيري را تائيد مي نمايد.