ارزيابي صدمات مكانيكي وارده به نخود ناشي از سقوط آزاد تحت آزمون‌هاي هدايت الكتريكي و پيري زودرس

مقدمه: بذر محصولات كشاورزي از لحظه برداشت تا زمان انتقال به انبار بطور دايم در معرض نيروهاي ضربه‌اي ماشين‌ها قرار مي‌گيرد. طراحي و عملكرد نامناسب ماشين‌هاي مورد استفاده در هر يك از اين مراحل مي‌تواند باعث آسيب مكانيكي بذرها شود. آسيب‌هاي مكانيكي ناشي از سقوط آزاد بر بذر محصولات كشاورزي كه در مراحل مختلف برداشت، حمل ‌و نقل و ساير فرايندها رخ مي‌دهد، باعث كاهش كيفيت آنها و افزايش ضايعات بذري مي‌شود. اين مطالعه با هدف ارزيابي ميزان صدمات مكانيكي وارده به بذر نخود در اثر ضربه ناشي از سقوط آزاد انجام شد.مواد و روش‌ها: آزمايش به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي در سه تكرار انجام شد. فاكتورها شامل ارتفاع سقوط بذر (3، 6، 9 و 12 متر)، جنس سطح برخورد (سيمان، چوب، فلز (آهن) و بذر با بذر) و رطوبت بذر (10، 15، 20 و 25 درصد) بودند. صفات مورد بررسي يا ميزان صدمات وارده به بذرها كه شامل اندازه‌گيري زوال بذر به روش پيري زودرس (كاهش درصد جوانه‌زني در آزمون پيري زودرس) و اندازه‌گيري ميزان هدايت الكتريكي بودند.  يافته‌ها: نتايج تجزيه واريانس نشان داد كه هر سه فاكتور (ارتفاع سقوط، جنس سطح برخورد و رطوبت بذر) تأثير معني‌داري را در سطح احتمال يك درصد بر كاهش درصد جوانه‌زني در آزمون پيري زودرس و تغييرات هدايت الكتريكي بذر نخود داشتند. در آزمون پيري زودرس، بيشترين صدمه‌ديدگي بذرها در سطح برخورد فلز (41.96 درصد كاهش درصد جوانه‌زني) و كمترين آن در سطح برخورد بذر با بذر (29.71 درصد) رخ ‌داده بود. همچنين بيشترين ميزان هدايت الكتريكي مربوط به حالت سقوط بذرها روي فلز (36.09 ميكروزيمنس بر سانتي‌متر بر گرم) و كمترين آن مربوط به برخورد بذر با بذر بود (21.68 ميكروزيمنس بر سانتي‌متر بر گرم). با افزايش ارتفاع سقوط بذرها از 3 به 12 متر، ميزان كاهش جوانه‌زني و هدايت الكتريكي بذرها به ترتيب از 27.74 به 48.08 درصد و از 18.72 به 40.47 ميكروزيمنس بر سانتي‌متر بر گرم افزايش‌يافته بود. افزايش رطوبت بذرهاي نخود از 10 به 25 درصد، باعث كاهش ميزان صدمات بذرها به‌صورت تغيير هدايت الكتريكي (از 38.40 به 21.18 ميكروزيمنس بر سانتي‌متر بر گرم)، اما افزايش صدمات به‌صورت كاهش درصد جوانه‌زني در آزمون پيري زودرس (از 29.22 به 42.88 درصد) شده بود.نتيجه‌گيري: نتايج اين تحقيق نشان داد كه جابه‌جايي بذرهاي نخود و سقوط آزاد ناشي از آن تأثير قابل توجهي بر ميزان صدمات نهاني آنها از جمله كاهش درصد جوانه‌زني و تغييرات هدايت الكتريكي داشت. بنابراين، در طول فراوري و حمل و نقل بذرها، بايد ارتفاع سقوط را تا حد ممكن كاهش يابد و از برخورد بذرها با سطوح سخت جلوگيري شود.