تبيين جامعه ‌شناختي تمايزات خشونت سياسي پيش و پس از انقلاب مشروطيت ايران

پيش از پيروزي مشروطه، هويت‌هاي جمعي عمدتاً متكي به خاندان، طايفه، ايل، محله، دين و مذهب بود، كه مي‌توان آن را «هويت منتسب» ناميد. منازعات قدرت كه منجر به بروز خشونت سياسي مي‌شد، بر حسب ظرفيت‌هاي اجتماعي اين هويت‌ها بروز پيدا مي‌كرد. نقطه اتكاي اين خشونت، مشروعيت الهي قدرت بود كه در نهايت، منازعات خشونت‌بار به بازتوليد مناسبات اجتماعي موجود مي‌انجاميد. پس از مشروطه با شكل‌گيري سازمان‌هاي نوين و برآمدن هويت‌هاي سازماني و «مكتسبِ» تجددگرايانه و روند رو به رشد شهرنشيني، نقطه اتكاي خشونت سياسي، از يك سو قانون به مثابه انتظام‌بخش زندگي نوين، و از سوي ديگر آرمان‌هاي انقلابي شد كه خود را در سازمان‌دهي‌هاي حزبي، فرقه‌اي و نيز مخفي نشان مي‌داد. اين مقاله به روش تحليل تاريخي نشان مي‌دهد خشونت سياسي از قواعد نانوشته، هويت‌هاي منتسب، نقش‌هاي محول، اراده شخصي، انتساب طايفه‌اي، اعتقادي، تداوم نظم موجود، سخت‌كُشي و حذف افراد مشخص، به همراه تغييرات اجتماعي و اقتصادي، به خشونت سياسي با قواعد نوشته شده، هويت‌هاي مكتسب، نقش‌هاي محقق، انتساب سازماني، سهل‌كشي، حذف مناسبات مشخص براي درانداختن مناسبات نوين ايدئولوژيك تغيير كرد.