مراحل پيشرفت اسلام در عصر نبوي (ص) در مدينه با تأكيد برآيه 29 سوره فتح

با هجرت پيامبر(ص) و مسلمانان به مدينه تحول عظيمي در تاريخ اسلام و جهان رخ نمود. به يقين اين پيشرفت به يك باره اتفاق نيفتاد، بلكه امري تدريجي بود و طي مراحلي به ثمر نشست. بدين قرار و از آنجا كه زندگي پيامبر(ص) در مدينه با نزول تدريجي قرآن كريم همراه بوده است، اين مقاله با روش توصيفي- تحليلي و با تأمّل در آخرين آيه سوره فتح، درصدد است تا مراحل تحول و پيشرفت اسلام را در عصر حضور پيامبر اكرم(ص) در مدينه بر اساس آيه مذكور و با استفاده از علم تفسير، تاريخ عصر نبوي و سيره پيامبر(ص) مورد بررسي و تطبيق قرار دهد. براساس اين تطبيق ميتوان گفت؛ هجرت از مكه به مدينه زمينه ساز حكومت اسلامي و صلح حديبيه مقدمه جهاني سازي حكومت اسلامي شد. با ورود پيامبر به مدينه ساختار مادي (بناي مسجد) و ساختار معنوي (محتوابخشي با نزول تدريجي سوره هاي قرآن و انسجام بخشي با پيمان هاي مختلف) حكومت اسلامي شكل گرفت و تحول در مدينه در دو مرحله اتفاق افتاد: مرحله تأسيس حكومت اسلامي و شروع دولت ـ شهر (فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوى عَلى سُوقِهِ) و مرحله دعوت جهاني و تثبيت دولت ـ امت(يُعْجِبُ اَلزُّرّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفّارَ).