ملاحظاتي درباره توليد، گاهنگاري، ساختارشناسي و منشايابي اشياي كلريتي تمدن جيرفت با استفاده روش طيف‌سنج جرمي شتاب‌دهنده، پتروگرافي و پراش پرتو ايكس

جنوب شرق ايران در عصر مفرغ قديم از اهميت بسياري برخوردار است چرا كه اين منطقه شاهد ظهور مراكز شهري نخستين است؛ از آن مراكز مي توان به كنارصندل (جيرفت) ، شهداد (دشت لوت) و شهرسوخته (سيستان) اشاره كرد. تخصص پذيري از شاخص هاي اصلي جوامع شهرنشين است. ساخت و توليد اشياي سنگي از جنس هاي مختلف نظير كلريت، مرمر، تراورتن و لاجورد يكي از شاخصه هاي برجسته تمدن هاي جنوب شرق در عصر مفرغ است. اشياي سنگ كلريت تمدن جيرفت شاخص ترين يافته باستان شناسي در حوزه فرهنگي هليل به شمار مي رود. تاكنون پژوهش هاي متعددي بر روي شمايل نگاري اين ظروف و چرخه توليد و توزيع آنها انجام شده است.  همچنين چند پژوهش ميان رشته اي درباره منشايابي و ساختارشناسي برخي از اين اشياي سنگي انجام شده است. اين مقاله بر اساس مطالعات ميان رشته اي به گاهنگاري اشياي كلريتي و همچنين ساختارشناسي و منشايابي آنها در جنوب كرمان مي پردازد. در اين پژوهش نمونه هاي كلريتي از دو كارگاه توليدي در دشت جيرفت_كنارصندل و ورامين_ با استفاده از روش پتروگرافي مقطع نازك و XRD مورد آزمايش قرار گرفتند. نتايج اوليه نشانگر وجود حداقل دو گروه معدني بود كه نشان مي دهد هر كارگاهي احتمالا در دوران مختلف از معادن سنگ كلريتي مختلفي استفاده مي كردند. نتايج همچنين نشان مي دهد كه محوطه كنارصندل جنوبي در طي چندين قرن نقش مهمي در توليد سه گونه ي مختلف ظروف سنگي (ظروف استوانه اي با نقوش هندسي، ظروف زنگوله اي ساده و ظروف سري جديد  حكاكي شده) داشته است. بعلاوه، بر اساس دو نمونه آزمايش ساليابي مطلق با استفاده از روش AMS در ارتباط با سنگ هاي كلريتي حاصل پژوهش هاي اخير در جيرفت مشخص گرديد كه بر خلاف تصور رايج درباره گاهنگاري اين اشيا، كه آنها را به نيمه دوم هزاره سوم پ.م (2500-2000 پ.م)  نسبت مي دهند؛ اشياي كلريتي تمدن جيرفت دست كم در يك بازه هزاره ساله از اوايل هزاره سوم تا اوايل هزاره دوم پ.م توليد مي شده اند.