مروري بر استحصال و ويژگي‌هاي آلياژهاي مس – آرسنيكي در دنياي باستان

بي‌شك يكي از مهمترين عناصر آلياژكننده در دنياي باستان، عنصر آرسنيك است كه نقش مهمي در دست‌ساخته‌هاي آلياژهاي اوايل عصر برنز را ايفا كرده‌است. آلياژهاي مس آرسنيكي و برنزهاي آرسنيكي بي‌ترديد به‌عنوان يك آلياژ ساخته شده دست بشر از جايگاه ويژه‌اي در بين باستان‌شناسان و محققان فلزگري كهن، برخوردار است. آرسنيك به‌عنوان يك عنصر آلوده كننده و ناخالصي در تمام محيط به‌صورت پراكنده وجود دارد و فلزگر باستان با توجه به معايب و مضرات اين عنصر براي اهداف آييني و كاربردي، در توليد آلياژ مس آرسنيكي استفاده كرده‌است. آرسنيك به‌عنوان يك عنصر چالش برانگيز در ساخت اين آثار و همچنين ويژگي‌هاي خاصي كه در سطح اين آثار ايجاد مي‌نمايد، ظاهر مي‌گردد كه از مهمترين ويژگي اين عنصر در ريخته‌گري، ايجاد جدايش معكوس در سطح اين آثار است كه ايجاد پديده عرق آرسنيك در اين آلياژها مي‌نمايد. مواد معدني اوليه مورد استفاده در ساخت اين آلياژها اولوينيت Cu2(AsO4)(OH) يا كيلنوتيس  Cu3(AsO4)(OH)، سولفور آرسنيد آهن FeAsS و انارژيت Cu3AsS4 هستند كه يا به‌صورت احياء مستقيم يا به روش ذوب همزمان Co-Smelting مورد استحصال قرار گرفته‌اند، و يا اينكه آرسنيك به صورت آگاهانه از طريق Speiss، در توليد آلياژ مس آرسنيكي در هزاره سوم مورد استفاده قرار گرفته است. از استحصال اين فلزات چندين محصول ديگر همراه با ذوب همزمان كه شامل مات Matt، اشپايس Speiss و سرباره Slag است، ايجاد مي‌شوند. هدف اصلي اين مقاله با توجه به اهميت موضوع آلياژهاي مس آرسنيكي در حوزه باستان شناسي و بررسي‌هاي فلزگري كهن، ارائه يك بررسي جامع در مورد روش‌هاي‌ استحصال، ويژگي‌هاي فيزيكي اين آلياژها و نقش آرسنيك و تاثير آن به‌عنوان عنصر آلياژي در شكل‌گيري سطح نقره‌اي و همچنين محصولات جانبي ديگر به‌عنوان موضوعي پراهميت در بررسي آليا‌ژهاي اوايل عصر برنز، پرداخته‌شده‌است.