تحليل و بررسي ماهيت و كاركرد رُصافه‌ها در شهرسازي اسلامي

شناخت ماهيت شهر اسلامي، عناصر و اجزاء تشكيل دهنده آن نيازمند مطالعه و كاوش عميق تر مفاهيم و اصطلاحاتي است كه در منابع و متون تاريخي و جغرافيايي بكار برده شده است. مطالعه سيرتحولات شهرسازي در جهان اسلام نشان از شكل گيري انواع شهرها در سرزمينهاي اسلامي است. يك گونه از شهرهاي جهان اسلام، رُصافه ها بودند كه بيشتر در قرون نخست اسلامي در مجاورت شهرهاي بزرگ احداث شدند. با وجود اين، سير تاريخ پيدايش و تحول رصافه ها، ماهيت، كاركرد و نحوه استفاده آنها  چندان روشن نيست. نوشتار حاضر درصدد روشن ساختن ماهيت دقيق رصافه ها و چگونگي كاركرد و كاربرد آنها در شهرسازي جهان اسلام مي باشد. بر اين اساس به نظر مي رسد، رصافه ها گونه اي از شهرهاي اسلامي با خاستگاه باستاني(پيشيني) و داراي مولفه ها و عناصر اسلامي بوده و  عمدتاً كاركردهايي  امنيتي، نظامي و تفريحي داشتند. اين پژوهش با مطالعه منابع و متون جغرافيايي و تاريخي،  بررسي آراء و نظريه هاي مهم در شهرسازي جهان اسلام و با روش توصيفي- تحليلي به تبيين ماهيت و كاركردهاي گوناگون رصافه ها در جهان اسلام خواهد پرداخت.