نقش پيوندهاي تجاري و فرهنگي شرق آفريقا و خليج فارس در آئين زار

بردگان سياه يكي از اقلام مهم تجاري بودند كه از روزگاران باستان رواج داشته و بعد از فتوحات اسلامي نيز كم و بيش تداوم داشت. سواحل خليج فارس و درياي سرخ از جمله مقاصد مهم براي جابجايي و نقل و انتقال يا اسكان اين بردگان بودند. چنانكه گزارشهايي از اسكان بردگان سياه در بصره و روستاي توريان در جزيره قشم وجود دارد. مساله مهم در ارتباط با اين بردگان تاثير وتاثرهاي فرهنگي است كه در محلهاي اسكان خود داشته اند. اين بردگان علاوه بر اثرپذيري فرهنگي، فرهنگ خود را نيز به جوامع ميزبان مي دادند؛ اساطير و آئين زار و موسيقي مرتبط با آن از جمله مواردي است كه به واسطه آنان در منطقه خليج فارس نفوذ داشته است. اين مقاله با تمركز بر اين آئين به مثابه يك مثال تاريخي، كوشيده است به توضيح و تبيين اين سوال بپردازد كه تجارت برده چه تاثيري بر تعامل فرهنگي آفريقاي شرقي و حوزه خليج فارس داشته است؟ فرضيه حاكي از آن است كه بابازارها و مامازارها به طور كلي سياهان در دورۀ اسلامي طيِّ چند مرحله فرهنگ و آئين زار را دگرگون كردند.يافته هاي تحقيق حاكي از آن است كه مراحل مذكور عبارت بودند از: تلاشهايي براي انطباق روايات سواحيليِ زار با روايات توراتي و قصص انبيا، دادن صبغۀ اسلامي و درمانگرانه به آئين زار، و درنهايت اثرپذيري از ادبيات و باروهاي صوفيانه به خصوص از طريقت قادريه.