زمين‌ شيمي زيست‌ محيطي عناصر بالقوه سمّي در باطله‌ هاي فراوري معدن سرب و روي آهنگران، استان همدان

هدف از اين پژوهش، بررسي زمين‌ شيمي زيست محيطي عناصر بالقوّه سمّي در باطله هاي فراوري معدن سرب و روي آهنگران، واقع در 95 كيلومتري جنوب‌شرق همدان است. به اين منظور، مؤلفه‌هاي فيزيكي- شيميايي، فازهاي كانيايي و غلظت عناصر بالقوه سمّي در 14 نمونه بررسي شد. pH نمونه هاي باطله در محدوده بين 7‏‏/7 تا 4‏‏/9، كربنات بين 50/5 تا 64/5 درصد و ظرفيت تبادل كاتيوني بين 3‏‏/27 تا 1‏‏/35 ميلي اكي والان بر 100 گرم متغير است. كاني رسي غالب در نمونه هاي باطله مونتموريلونيت، و كاني هاي كوارتز و سيدريت فراوان ترين فازهاي كانيايي هستند. بر اساس داده هاي غلظت كل عناصر بالقوه سمّي و محاسبه ضرايب زيست محيطي، نمونه هاي باطله نسبت به عناصر سرب، آنتيموان، روي، كادميم، آرسنيك، منگنز و نقره غني شدگي نشان مي دهند و داراي خطر بوم‌شناختي بسيار زيادي هستند. ارزيابي خطر سلامت براي جمعيت هاي انساني پيرامون معدن نشان مي دهد كه مقدار ضريب خطر عناصر مختلف در كودكان بيشتر از بزرگسالان است. بيشترين خطر غيرسرطان‌زايي براي مسير بلع، استنشاق، و تماس پوستي به ترتيب مربوط به عناصر آرسنيك، منگنز و كادميم است. بلع عناصر آرسنيك، كادميم و كروم براي كودكان و بلع كادميم براي بزرگسالان با خطر سرطان‌زايي همراه است. بر اساس نتايج به دست آمده، باطله هاي فراوري معدن آهنگران پتانسيل آلوده‌كردن منابع آب زيرزميني و خاك كشاورزي پيرامون معدن را داشته و بنابراين اعمال تمهيدات زيست محيطي مناسب براي دفع مناسب باطله ها يا پاك‌سازي آنها ضروري است.