بررسي اثرهاي اهرمي، هم‏بستگي شرطي پويا و سرايت‌پذيري تلاطم ميان شاخص‏هاي صنايع بورسي با استفاده از مدل ARMA-DCC-GJR-GARCH

هدف: در ادبيات مالي، دو ويژگي شناخته شده در خصوص تلاطم (نوسان) به بحث گذاشته شده است. نخستين ويژگي، به واكنش‌هاي نامتقارن تلاطم به اخبار خوب و بد مربوط مي‌شود و دومين ويژگي، به وجود سرريز تلاطم (سرايت) ميان بازارها و دارايي‌هاي مالي مختلف اشاره مي‌كند. رفتار نامتقارن تلاطم به شواهد تجربي‌اي اشاره دارد كه طي آن، يك تكانه منفي بازدهي در مقايسه با تكانه مثبت بازدهي، به همان اندازه باعث افزايش بيشتري در تلاطم مي‌شود. همچنين در خصوص اثرهاي نامتقارن اخبار روي تلاطم بازدهي سهام، دو فرضيه اثر اهرمي و بازخورد تلاطم مطرح شده است. با توجه به آنچه بيان شد، هدف اصلي مطالعه حاضر بررسي اثرهاي اهرمي، هم‌بستگي شرطي پويا و سرايت‌پذيري تلاطم ميان ده شاخص صنايع بورسي است كه اين ده صنعت، بيش از ۷۵ درصد از شاخص كل بورس تهران را تشكيل مي‌دهند.روش: در اين مطالعه، نخست براي استخراج باقي‌مانده‌ها، از مدل ميانگين ARMA(1,1) و پس از آن، براي بررسي اثرهاي اهرمي، از مدل GJR-GARCH و در نهايت براي بررسي سرايت‌پذيري تلاطم ميان ده شاخص انتخابي، از مدل DCC(1,1) استفاده شد. داده‌هاي استفاده‌شده در اين پژوهش، به‌صورت روزانه (پنج روز در هفته) و از سايت بورس اوراق بهادار تهران، براي بازه زماني 05/01/1397 تا 25/08/1401 استخراج شد كه در مجموع، ۱۱۱۷ روز كاري مشاهده شده بود.يافته‌ها: نتايج مدل GJR-GARCH نشان داد كه به‌جز شاخص‌هاي صنايع شيميايي و فراورده‌هاي نفتي، اثرهاي اهرمي در تمام سري‌هاي بازدهي شاخص‌هاي صنايع وجود دارد. از سوي ديگر، نتايج برآورد مدل DCC مثبت‌بودن هم‌بستگي شرطي بين تمام متغيرها را نشان مي‌دهد. افزون‌بر اين، سرايت‌پذيري تلاطم ميان بازده شاخص صنايع نيز به‌شدت تأييد شد.نتيجه‌گيري: بازارهاي مالي، به‌خصوص بازار سهام، به شوك‌هاي منفي و مثبت واكنش‌هاي متفاوتي نشان مي‌دهند و اين شوك‌هاي وارد بر متغيرها، هم‌بستگي بين آن‌ها را تحت تأثير قرار مي‌دهد؛ به همين خاطر، در اين پژوهش تلاش شد تا بازه زماني به‌گونه‌اي در نظر گرفته شود كه بازار سهام نوسان‌هاي چشمگيري را تجربه كرده باشد تا اثرهاي اهرمي، سرايت‌پذيري تلاطم و همچنين، هم‌بستگي شرطي پويا ميان بازده شاخص صنايع، بهتر و دقيق‌تر بررسي شود. در نيمه اول سال ۱۳۹۹ با وجود ريزش قيمت كاموديتي‌ها و نفت و همه‌گيري كرونا، بازار سهام رشد خيره‌كننده‌اي را تجربه كرد؛ اين در حالي بود كه سرمايه‌گذاران بدون توجه به شرايط بنيادي شركت‌ها، عطش خريد داشتند و اين اشتياق خريد، ميان صنايع بورسي سرايت پيدا كرد؛ اما از نيمه دوم سال ۱۳۹۹، اوضاع كاملاً برعكس شد و با كوچك‌ترين خبر منفي در بازار، سهام‌داران سهام‌هاي خود را مي‌فروختند. با توجه به نتايج به‌دست‌آمده كه از وجود اثرهاي اهرمي، هم‌بستگي شرطي پويا و سرايت‌پذيري تلاطم حكايت دارد، سرمايه‌گذاران و مديران پرتفوي، براي كاهش ريسك و همچنين انتخاب سبد بهينه، مي‌توانند از يافته‌هاي پژوهش حاضر بهره‌مند شوند.