بررسي عوامل مؤثر بر مصرف غيرمنطقي خدمات پرهزينه تصويربرداري در بيمارستان‌هاي عمومي ايران

زمينه و هدف: در حالي‌كه منابع سلامت بطور فزاينده با محدوديت بيشتري مواجه مي‌شود، استفاده از خدمات تصويربرداري پزشكي به ميزان معناداري افزايش يافته است. به‌صورت ميانگين، هزينه‌هاي مرتبط با خدمات تشخيصي حدود 10% كل مخارج سلامت را تشكيل مي‌دهد و اين مقدار مدام در حال افزايش است. پژوهش حاضر با هدف شناسايي علل بهره‌مندي غيرمنطقي از خدمات تصويربرداري پزشكي و ارائه راهكارهاي اصلاحي اجرا شده است. مواد و روش‌ها: با رويكرد توصيفي پيمايشي پژوهش، در گام اول با استفاده از رويكرد كتابخانه‌اي مطالعات صورت گرفته در اين حوزه در پايگاه‌هاي داده بين‌المللي و ملي، با استفاده از كليدواژه‌ها در بازه زماني 1990 تا نوامبر 2021 جستجو شد. در گام دوم با تدوين پرسشنامه‌، مجموعه‌اي از مصاحبه نيمه ساختاريافته با كارشناسان و متخصصان انجام شد. براي تحليل داده‌ها از رويكرد شش مرحله‌اي تماتيك براون و كلارك و نرم‌افزار MAXQDA استفاده شد.نتايج: ابتدا 605 مطالعه شناسايي شد كه در مجموع هفت مورد آن‌ها واجد شرايط ورود به مطالعه بودند. در بخش دوم در مجموع 12 مصاحبه عميق اجرا و در مجموع 65 كد استخراج شد كه در قالب 12 تم، دسته‌بندي شدند. روش‌هاي مختلفي براي كنترل بهره‌مندي غير مقتضي از خدمات تشخيصي و درماني معرفي شده‌اند، از جمله مداخلات سياستي، پايش و ارزيابي و آموزش.نتيجه‌گيري: استفاده غير مقتضي از خدمات سلامت در اكثر كشورها چالش مهمي محسوب مي‌شود؛ كه مهم‌ترين عوامل مؤثر شامل: پوشش ناكامل بيمه‌ها و پرداخت از جيب بيماران، نگراني‌هاي حقوقي و پزشكي تدافعي و پر كردن شكاف دانشي مي‌باشند.