پاسخ به شبهه اسارت زن در دست مرد (بررسي موردي: تجويز رابطه زناشويي با كنيز شوهردار در قرآن)

كرامت و حقوق زن مورد توجه و تأكيد قرآن كريم است. با اين حال، از ظاهر برخي آيات ممكن است تأييد نوعي سلطه ظالمانه مرد بر زن برداشت شود و همين نكته، شبهه‌هايي را در اين زمينه موجب شده است. اطاعت محض زن از شوهر، اسارت زن در دست مرد، تفضيل مرد بر زن، و تجويز ظلم شوهر به همسرش، برداشت‌هايي است كه به‌صورت شبهه و نقد قرآن در زمينه حقوق و كرامت زن مطرح مي‌باشد. موضوع جواز رابطه زناشويي با كنيز شوهردار و اختيار تام مردان در اين عرصه نيز به‌عنوان مصداقي از كليت يادشده، شبهه‌اي ديگر در اين زمينه است. ضرورت بحث از اين جهت است كه طرح شبهات يادشده، افزون بر نسبت اتهام ناروا به ساحت قرآن، اساس اعتقادات مسلمانان و به‌ويژه نسل جوان را در مورد حقانيت قرآن هدف قرار داده است. اين مقاله به شيوه توصيفي ـ تحليلي و روش كتابخانه‌اي، به پاسخ شبهه‌هاي مطرح‌شده پرداخته است. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد كه اطاعت زن از شوهر، صرفاً در محدوده حق شوهر مطرح است و در مقابل، مرد نيز در برابر حقوق همسرش مسئوليت دارد. «حقوق متقابل زن و شوهر» و تكليف هركدام در قبال ديگري نيز متناظر با يكديگر است. «تفضيل» مردان بر زنان صرفاً در قدرت بيشتر بدني، غلبه قوه عقل بر احساسات، و اقتدار روحي خلاصه مي‌شود. قرآن براي برچيدن نظام برده‌داري، سرچشمه توليد برده را مسدود كرده و راه‌هايي را براي آزادي تدريجي بردگان موجود و نيز تنظيم روابط انساني با بردگان ارائه داده است؛ چنان‌كه به بردگي گرفتن اسيران جنگي، با هيچ دليل محكمي پشتيباني نمي‌شود. آيه «وَالْمُحْصَناتُ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ» كه از آن، جواز رابطه زناشويي با كنيز شوهردار برداشت شده است، نيز بدين‌معناست كه پس از تملك كنيز، اختيار با ارباب اوست كه عقد زوجيت كنيز را باطل كند و پس از گذشت دوران عده، با او به‌سان همسر رابطه برقرار سازد، يا عقد زوجيت او را امضا و استمرار بخشد.