بررسي تنوع‌ژنتيكي جمعيت‌هاي بومي هندوانه ايران با استفاده از نشانگر مولكولي ‏ISSR

هدف: هدف از انجام اين تحقيق بررسي كارايي نشانگر مولكولي‎ ISSR ‎در تمايز جمعيت‌هاي هندوانه مورد مطالعه ، تعيين ميزان تشابه و ‏فاصله‌ژنتيكي جمعيت‌ها به منظور استفاده از پديده هتروزيس و انتخاب والدين مناسب در برنامه‌هاي توليد بذر هيبريد هندوانه مي‌باشد‎.‎مواد و روش‌ها: در اين تحقيق تنوع‌ژنتيكي 24 جمعيت مختلف هندوانه از سراسر ايران با استفاده از 10 پرايمر‎ ISSR ‎مورد بررسي قرار ‏گرفت‎.‎‏ استخراج ‏DNA‏ با استفاده از روش ‏CTAB‏ انجام گرفت. پس از انجام ‏PCR‏ امتياز دهي داده‌هاي مولكولي به صورت صفر و يك ‏داده شد. شاخص‌هاي مرتبط با نشانگر شامل تعدادكل‌باندها، تعدادباندهاي‌چندشكل، درصدچندشكلي، شاخص‌نشانگري‎ ( MI ) ‎، شاخص ‏قدرت‌تفكيك‎ ‎‏(‏RP‏)‏‎ ‎و محتواي‌اطلاعات‌چندشكلي(‏PIC‏)‏‎ ‎اندازه‌گيري شد. به منظور انجام تجزيه‌خوشه‌اي، از نرم‌افزار‎ NTSYS ‎و‎ Excel ‎و ‏به منظور تجزيه واريانس مولكولي و تجزيه به مختصات اصلي نيز از نرم‌افزار‎ GenALEx ‎استفاده شد‎.‎نتايج: در اين تحقيق در مجموع 202 باند توليد شد كه از اين تعداد 184 باند چندشكل بود. ميانگين تعداد كل باند و باندهاي چندشكل در ‏اين مطالعه به ترتيب 20.2 و 18.4 به‌دست آمد. بيشترين درصد چندشكلي مربوط به آغازگر‎ ISSR6 ‎با 100 درصد و كمترين ميزان ‏چندشكلي مربوط به آغازگر‎ ISSR5 ‎با 80 درصد بود. ميانگين درصد چندشكلي در اين مطالعه نيز 0.90 به‌دست آمد. مقدار شاخص‎ PIC ‎در ‏اين تحقيق بين 0.26 تا 0.44 متغيير و ميانگين‎ PIC ‎نيز 0.35 بود. پس از انجام تجزيه‌خوشه‌اي جمعيت‌هاي مورد مطالعه در سطح تشابه ‏‏55 درصد در پنج گروه قرار گرفتند. نتايج حاصل از تجزيه واريانس‌مولكولي و تجزيه به مختصات‌اصلي در جمعيت‌هاي مورد مطالعه نتايج ‏نشان داد 14 درصد از تنوع مربوط به بين جمعيت‌هاي مورد مطالعه و 86 درصد از تنوع مربوط به درون جمعيت‌هاي مورد مطالعه مي‌باشد. ‏نتايج تجزيه به مختصات‌اصلي نيز نتايج حاصل از تجزيه‌خوشه‌اي را تاييد كرد‎ .‎نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج به‌دست آمده نشانگر مولكولي‎ ISSR ‎كارايي لازم جهت تمايز جمعيت‌هاي مورد مطالعه را دارد و از طرفي با ‏توجه به تنوع‌ژنتيكي قابل ملاحظه بين و درون جمعيت‌هاي مورد مطالعه از ژنوتيپ‏هاي استفاده از شده در اين تحقيق مي‌توان به عنوان ‏جمعيت اوليه در برنامه‌هاي توليد بذر هيبريد هندوانه استفاده كرد و همچنين از جمعيت‌هاي فارياب و ميناب با توجه به اينكه بيشترين ‏فاصله‌ژنتيكي را داشتند به منظور استفاده از هتروزيس در پروژه‌هاي توليد بذر هيبريد هندوانه به عنوان والدين تلاقي مي‌توان استفاده كرد.‏