استفاده از رگرسيون براي بررسي ارتباط نشانگرهاي مولكولي SCoT با صفات زراعي و فيزيولوژيك ريحان تحت شرايط تنش خشكي

هدف: ريحان (Ocimum basilicum) يكي از گياهان دارويي و سبزي بسيار مهم است كه در سطح جهان كشت و مصرف مي‌شود. يكي از جنبه‌هاي ضروري برنامه‌هاي اصلاح نباتات مطالعه همبستگي بين چندشكلي DNA و تنوع صفات فنوتيپي است. هدف از اين تحقيق بررسي تنوع ژنتيكي پنج رقم ريحان در شرايط تنش خشكي با استفاده از نشانگر SCoT و صفات و همچنين انجام تجزيه و تحليل ارتباط بين صفات و نشانگرها با رگرسيون گام به گام است. مواد و روش‌ها: در اين پژوهش، پنج ژنوتيپ ريحان تحت شرايط تنش خشكي به صورت طرح اسپيلت پلات بر پايه طرح كاملا تصادفي با سه تكرار در گلدان و در شرايط گلخانه‌اي مورد مطالعه قرار گرفتند. فاكتور اصلي شامل تنش خشكي در دو سطح (نرمال و تنش خشكي) و عامل فرعي شامل ژنوتيپ (5 سطح) بود و صفات ريخت‌شناسي و فيزيولوژيك آن‌ها ارزيابي گرديدند. همچنين DNA ژنومي آن‌ها از برگ استخراج گرديد و تنوع ژنوتيپي ژنوتيپ‌ها بر اساس هشت آغازگر SCoT بررسي شد و در نهايت ارتباط بين صفات و نشانگرها با رگرسيون گام به گام مشخص گرديد.نتايج: همبستگي صفات در دو شرايط نشان داد كه عملكرد برگ همبستگي مثبت و معني‌داري با صفات صفات ارتفاع بوته و كلروفيل كل داشت. درصد تغييرات صفات در شرايط تنش نشان داد كه صفات طول ريشه، كلروفيل a و كلروفيل كل بيشترين كاهش را داشتند و تجزيه خوشه‌اي براساس آنها، ژنوتيپ‌ها را در سه گروه و صفات را نيز در سه گروه قرار داد. هشت آغازگر در مجموع تعداد 101 نوار چندشكل تكثير كردند و ScoT1 با 17 نوار چندشكل، بيشترين نوار رو توليد كرد. تجزيه خوشه‌اي به روش جفت گروه بدون وزن با ميانگين حسابي و معيار شباهت دايس بر اساس داده‌هاي SCoT، پنج ژنوتيپ ريحان را در سه گروه قرار دادند. نتايج تجزيه رگرسيون نشان داد كه به ترتيب در شرايط نرمال و تنش خشكي، 15 و 12 نشانگر (آلل) با صفات مورد مطالعه رابطه معني‌داري پيدا كردند.نتيجه‌گيري: انتخاب بر اساس نشانگرهاي مولكولي روشي سريع براي برنامه‌هاي اصلاحي ارائه مي‌دهد. اطلاعات ژنتيكي به دست آمده نشانگرها در اين مطالعه نقش مهم آنها را نشان داد. بنابراين در كنار صفات، انتخاب ژنوتيپ‌هاي برتر و جمعيت‌هاي با ارزش بالا در برنامه‌هاي اصلاحي امكان‌پذير است. يافته‌ها نشان داد كه نشانگرهاي خاصي با صفات متعدد مرتبط هستند و بر اهميت حياتي اين ويژگي در اصلاح گياهان براي بهبود همزمان صفات متعدد تأكيد كرد. بينش اين مطالعه در مورد نشانگرها داراي پتانسيل براي كاربرد در برنامه‌هاي به‌نژادي است.