بررسي روابط رگرسيوني برآورد تلفات نفوذ آب از انهار خاكي

كمبود منابع آبي يكي از مباحث مهم در جوامع مختلف است. تلفات نفوذ و نشت از بدنه‌ انهار، مهم‌ترين بخش تلفات در حين انتقال آب كشاورزي است. با توجه به سهم كشاورزي در مصرف منابع آب، برآورد تلفات نفوذ آب از بدنه‌ انهار خاكي يكي از مسائل عمده در طراحي و مديريت شبكه‌‌هاي آبياري و زهكشي است. در اين مطالعه با استفاده از اطلاعات مربوط به مطالعه‌ انجام‌‌شده در شرق حوضه‌ زاينده‌‌رود، رابطه‌ رگرسيون غيرخطي بين دبي نشت (s) با دبي ورودي به نهر (Q)، محيط خيس‌‌شده (P)، شعاع هيدروليكي (R)، و عمق هيدروليكي (D) بررسي شد. براي استخراج روابط رگرسيوني، از 70 درصد داده‌‌ها كه مربوط‌‌به دو سري اندازه‌‌گيري در 9 نهر منتخب منطقه‌ مورد مطالعه است، استفاده ‌‌شد. صحت‌‌سنجي روابط رگرسيوني با استفاده از 30 درصد داده‌‌ها كه مربوط ‌‌به اندازه‌‌گيري در نوبت سوم و مربوط ‌‌به همان انهار است، انجام شد. داده‌‌هاي مطالعه‌ مذكور، از اندازه‌‌گيري مستقيم دبي ورودي و خروجي و مشخصات هندسي و هيدروليكي انهار خاكي، همچون شكل و ابعاد مقطع نهر و عمق آب به‌دست ‌‌آمده است. در تحقيق حاضر، براي ارزيابي دقت روابط استخراج‌شده از شاخص‌‌هاي، مقدار نسبي جذر ميانگين مربعات خطا (RRMSE)، ميانگين خطاي مطلق (MAE)و خطاي ميانگين (MBE) استفاده شد. نتايج نشان داد كه هر سه رابطه‌ رگرسيوني دقت بهتري نسبت‌‌به بهترين رابطه‌ تجربي مورد استفاده در منطقه‌ مورد مطالعه، يعني رابطه‌ اينگهام داشته‌اند. مقادير شاخص‌‌هاي مذكور مربوط ‌‌به رابطه‌ رگرسيوني بين ميزان نشت و دبي ورودي به نهر، به‌‌ترتيب برابر با 01954/0، 0082/0 و 0058/0 و در رابطه‌ رگرسيوني بين ميزان نشت و محيط خيس‌شده به‌‌ترتيب برابر با 2113/0، 0091/0، 0058/0 به‌دست آمد. روابط رگرسيوني به‌دست‌آمده براي انهاري با محدوده‌ دبي‌‌ بين 30 تا 390 ليتر در ثانيه معتبر است و در استفاده از اين روابط در اين منطقه براي دبي‌‌هاي خارج از اين محدوده بايد احتياط كرد.