برهم‌كنش دو وجه خوانداري و ديداريِ «عناوين تايپوگرافيك» در تيتراژ و پوستر هفت فيلم كودك و نوجوان: بر اساس نظريۀ اسكات- نيكولايوا

تيتراژها و پوسترهاي سينمايي علاوه‌بر كاركرد معرفي فيلم داراي كاركرد تبليغي- هنري هستند. امروزه در تيتراژ فيلم‌ها و پوسترهاي سينمايي از تايپوگرافي به‌منظور برجسته‌سازي هنري- تجاري عنوان استفاده مي‌شود. تايپوگرافي، كاركرد بصري- هنريِ مازادي به متنِ خوانداري مي‌دهد. عناوين تايپوگرافيك در فيلم‌ها و پوسترها از دو طريق در تشكيل معنا مشاركت مي‌كنند: يكي برهم‌كنش برون‌نوشتاري و ديگري برهم‌كنش درون‌نوشتاري. برهم‌كنش برون‌نوشتاري عبارت است از تعامل عنوان با همسايگانش (با موسيقي، تصاوير مجاورِ عنوان و پلان‌هاي تصويريِ متحرك در پس‌زمينه‌ي عنوان) و برهم‌كنش درون‌نوشتاري عبارت است از تعامل وجه خوانداري با وجه ديداري عنوان (وجه تايپوگرافيك آن). موضوع مطالعه‌ي اين مقاله به برهم‌كنش درون‌نوشتاريِ عناوين فيلم‌هاي كودك و نوجوان محدود شده است. درهمين‌راستا، پژوهش حاضر با روش تحليلي‌ توصيفي در پي پاسخ به چگونگي برهم‌كنش معناييِ دو وجه خوانداري و ديداريِ تايپوگرافي‌هاي عناوينِ مندرج در تيتراژ آغازين فيلم‌ها و پوسترهاي سينمايي است. رهيافت اين مقاله مبتني‌بر نظريه‌ي برهم‌كنش پنج‌گانه‌ي متن و تصوير است كه اسكات و نيكولايوا آن را درخصوص تعامل نوشتار و ابژه‌ي فرانوشتاريِ تصوير (برهم‌كنش برون‌نوشتاري) ارائه داده‌اند، ليكن نوآوري مقاله‌ي پيشِ‌رو در اين است كه با تسري روش دسته‌بندي ايشان، برهم‌كنشِ درون‌نوشتاري (برهم‌كنش دو وجه ديداري و خوانداريِ نوشتار) را مورد توجه قرار مي‌دهد. نمونه‌هاي مورد مطالعه‌ي اين مقاله به روش هدفمند انتخاب شده‌اند و شامل عنوان‌بندي‌هاي هفت فيلم و پوستر سينمايي و انيميشن كودك و نوجوان به نام‌هاي «شهر گربه‌ها»، «دختر قدبلند»، «فيل‌شاه»، «زندگي خصوصي حيوانات خانگي»، «پرواز ممنوع»، «پسر دلفيني»، و «بالا» است. علت انتخاب آن‌ها به نوآوري و جايگاه هنريشان بستگي ندارد؛ بلكه دليلش آن است كه نمونه‌هاي يادشده تمام انواع پنج‌گانه‌ي دسته‌بندي اسكات- نيكولايوا را پوشش مي‌دهند. ازيك‌سو بسامد بالاي بازي‌هاي تايپوگرافيك در عنوان‌بندي فيلم‌ها و پوسترهاي سينمايي كودك و نوجوان و ازسويي‌ديگر خلأ پژوهش در اين حوزه، ضرورت تحقيق را مسجل مي‌كند. نتيجه‌ي پژوهش پيش‌ِرو، نشان مي‌دهد كه در تيتراژ آغازين فيلم‌ها و نيز در پوسترهاي سينمايي، عنوان فيلم نه‌تنها از طريق برهم‌كنش بيروني با همسايگاني نظير موسيقي و پلان‌هاي تصويريِ پس‌زمينه، بلكه از طريق برهم‌كنش دروني به پنج سبك گوناگون در معناسازي ايفاي نقش مي‌كند: تقارني، تكميلي، توسيعي، تركيبي و تناقضي.