خودانگاري مخاطب در فضاي فيلميك سينماي دفاع مقدس

سينماي جنگ معمولا در سراسر جهان با اقبال عمومي از سوي فيلم‌سازان و مخاطبان مواجه مي شود. كسب جوايز جشنواره‌هاي جهاني توسط آثار شاخص اين ژانر، به همراه تحليل‌ها و نقدهاي متعدد متخصصين سينما، و آمار توليد و فروش بالاي اين توليدات؛ مويد اين ادعاست. جنگ هشت سالۀ ايران و عراق نيز مورد توجه فعالان رسانۀ سينما بوده و آن‌ها چه در زمان جنگ و چه اكنون كه سالها از آن واقعه مي‌گذرد، مضامين جنگي را در آثارشان به تصوير كشيده و در بازنمايي و پاسداشت اين رخداد كوشيده‌اند؛ به صورتي كه ويژگي‌هاي مختلف و نقش‌هاي كاركردي خاص فيلم‌هاي جنگي ايراني از نقاط تمايز آثار سينمايي ايراني با توليدات ديگر كشورهاي جهان به شمار مي رود. توليدات ژانر جنگي يا دفاع مقدس ايران را مي‌توان به 6 دوره تقسيم نمود؛ كه هر كدام از آنها وجوه و شاخصه‌هاي منحصربفردي دارند. برخي از مخاطبان به هنگام تماشاي فيلم، خود را در جايگاه شخصيت‌هاي اصلي آن مي بينند. اين رفتار تماشاگر، بين خودِ واقعي و خودِ مورد علاقه‌اش -كه قهرمان يا شخصيت اصلي فيلم آن را اجرا مي‌كند-، خودانگاري خاصي را نزد او بوجود مي‌آورد كه كمتر مورد بررسي قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدفي كاربردي در صدد رفع خلاء علمي در اين زمينه است؛ و مسئله اصلي آن واكاوي كاركرد و نقش سينماي دفاع مقدس در ايجاد رابطه تعاملي و خودانگاري مخاطب با كنش‌گران اصلي در فضاي فيلم است. روش اين پژوهش، كيفي و بر اساس شيوه پديدارشناسي هرمنوتيكي و بر مبناي جمع‌آوري اطلاعات از آرشيوها، منابع كتابخانه‌اي و مصاحبه بدون ساختار و نمونه‌گيري هدفمند است. نتايج پژوهش نشان مي دهد كه خودانگاري مخاطب متاثر از همذات پنداري، همدلي، خودبازتابندگي، همانندسازي، خودآگاهي، غوطه‌وري، عامليت و ديگرانگاري است كه توسط شيوه‌هاي بياني گوناگون در دوره‌هاي تاريخي فيلم‎هاي دفاع مقدس ايران صورت گرفته است.