مروري بر گلسنگ ها به عنوان نشانگرهاي زيستي سنجش آلودگي هوا و محيط زيست

افزايش روز افزون جمعيت انساني، بهره‌برداري بيش از حد از منابع طبيعي و رشد صنعتي چشمگيركشورها در مدت زمان كوتاهي، موجب تغييرات بنيادي و غير قابل برگشتي در چرخه‌هاي زيستي- بيوشيميايي اكوسيستم‌هاي طبيعي كره زمين و آلودگي گسترده محيط زيست، آب، خاك و هواي پيرامون ما شده، اين عوامل در نهايت منجر به بروز رخدادهاي غيرطبيعي مانند تغييرات اقليمي و خطر انقراض بسياري از گونه‌هاي گياهي، جانوري و ميكروارگانيسم‌ها مي‌شود. با اينكه استفاده از فن‌آوري‌هاي نوين منجر به توسعه صنعتي، كشاورزي و اقتصادي جوامع انساني شده، اما اثرات منفي زيست محيطي بسياري را در پي داشته است. رها شدن انواع آلاينده‌هاي محيطي و جوي در محيط زيست، مانند آفت‌كش‌ها، علف‌كش‌ها، اكسيدهاي نيتروژن و گوگرد، فلزات سنگين و غيره نه فقط سلامت انسان‌ها را تهديد مي‌كند بلكه سلامت ساير موجودات زنده را نيز به‌طور جدي در معرض خطر و تهديد قرار مي‌دهد. چندين دهه است كه استفاده از موجودات زنده به‌عنوان نشانگرهاي زيستي جهت كسب اطلاع در مورد ميزان و نوع آلاينده‌هاي محيطي متداول شده است. با استفاده از نشانگرهاي زيستي مي‌توان نشانه‌هاي اوليه آلودگي‌هاي محيطي و جوي و تنوع آلاينده‌ها را رديابي كرد. موجودات زنده مختلفي به‌عنوان نشانگرهاي زيستي جهت ديده‌باني زيستي و رديابي (پايشگر زيستي) آلودگي هوا استفاده مي‌شوند، از جمله اين موجودات، گلسنگ‌ها هستند كه يكي از مهمترين «نشانگرهاي زيستي» براي پايش كيفيت هوا، سنجش انباشت فلزات سنگين در محيط، سنجش سلامت جنگل‌ها ، بررسي ميزان آسيب لايه اوزون و كسب اطلاعات آلاينده‌ها و تنوع آلودگي در سطح محلي و منطقه‌اي هستند.