كارايي دو عامل كنترل ميكروبي، Bacillus thuringiensis subsp. kurstaki و Beauveria bassiana در كنترل كرم ميوه‌خوار گوجه فرنگي Helicoverpa armigera

هليوتيس (يا كرم ميوه ‌خوار گوجه ‌فرنگي) با نام علمي (Lep.: Noctuidae) Helicoverpa armigera يكي از مهمترين و قديمي‌ترين آفت محصولات زراعي كشور بخصوص استان گلستان مي‌ باشد، كه همه ساله موجب تحميل هزينه‌ هاي مديريتي هنگفتي براي بهره ‌برداران مي ‌شود، و نيز به دليل استفاده از انواع آفت‌كش ‌هاي شيميايي موجب مضرات زيست محيطي براي اكوسيستم زراعي كشور مي ‌گردد. براي جلوگيري از كاربرد آفت ‌كش‌ هاي شيميايي بي ‌رويه، و به دليل بروز مقاومت اين آفت به بسياري از آفت‌كش‌ ها، بررسي كارايي ساير روش‌هاي كنترل از جمله استفاده از قارچ هاي بيمارگر حشرات و آفت كش بيولوژيك Bacillus thuringiensis قابل تامل است. در اين پژوهش، به بررسي ميزان كارايي سه فرمولاسيون مختلف از قارچ بيمارگر حشراتBeauveria bassiana  و يك حشره‌ كش بيولوژيك بر اساس ماده موثره Bacillus thuringiensis subsp. kurstaki (بايولپ پي) و يك حشره ‌كش ارگانيك بر پايه گياه (روي اگرو) در شرايط آزمايشگاهي و همين‌طور در دو مزرعه گوجه ‌فرنگي استان گلستان پرداخته شد. همچنين ميزان سوراخ ‌شدگي ميوه‌ هاي گوجه ‌فرنگي نيز مورد بررسي قرار گرفت. نتايج زيست ‌سنجي آزمايشگاهي فرمولاسيون هاي مختلف قارچ B. bassiana با غلظت 10^7×1 كنيدي بر ميلي ليتر روي لارو سن سوم نشان داد كه هر سه فرمولاسيون مختلف از قارچ عامل بيمارگر بين 84 تا حدود 91 درصد مرگ و مير روي لاروهاي سن سوم ايجاد كردند. نتايج زيست ‌سنجي آزمايشگاهي غلظت‌ هاي مختلف تركيب زيستي بايولپ پي روي لارو سن سوم كرم ميوه خوار پس از گذشت هشت روز نشان داد كه با افزايش غلظت مصرف، ميزان مرگ و مير نيز به طور معني داري افزايش مي يابد. بالاترين ميزان مرگ و مير با 93.33 درصد در غلظت يك و نيم در هزار و كمترين ميزان مرگ و مير با 48.89 درصد در غلظت نيم در هزار مشاهده شد. نتايج بررسي‌ها در مزارع گوجه ‌فرنگي روستاي قلعه محمود گرگان نشان داد كه كارايي تيمارهاي بكار رفته با گذشت زمان افزايش مي‌يابد و بالاترين درصد كارايي در همه ‌ي تيمارهاي آزمايشي در روزهاي هفتم و دهم پس از محلول‌پاشي بين حدود 50 تا 60 درصد بوده است. در زمين گوجه ‌فرنگي ايستگاه چالكي گرگان، درصد كارايي فرمولاسيون هاي قارچي در روز دهم محلول‌پاشي كاهش يافته بود. در ارتباط با درصد سوراخ‌ شدگي ميوه ‌ها نيز در هر دو زمين مطالعه شده، تيمار شاهد و تيمار قارچي حاوي آب مقطر در يك گروه آزمايشي قرار گرفتند و بيشترين ميزان سوراخ ‌شدگي ميوه‌ ها را نشان دادند. به طور كلي با توجه به كاهش كارايي فرمولاسيون‌هاي قارچي در روز دهم محلول‌پاشي، مي توان نتيجه گرفت كه تكرار محلول‌پاشي عوامل كنترل زيستي، براي كنترل بهتر آفت الزامي است و يا تلفيق اين روش ها با آفت‌كش هاي كم خطر يا ارگانيك بايد مدنظر قرار گيرد.