گونه‌شناسي تحليلي جري و تطبيق از ديدگاه علامه طباطبايي

در بسياري از روايات، مفاد آيات قرآن بر مصاديق تطبيق شده است كه اين يكي از مهم‌ترين رموز جاودانگي قرآن به شمار مي‌رود. علامه طباطبايي بر اساس روايات، از اين عمل تحت عنوان جري و تطبيق ياد كرده است. سؤال اصلي آن است كه از نگاه علامه طباطبايي، روايات جري و تطبيق به چه گونه‌هايي تقسيم‌‌شدني است؟روايات جري و تطبيق در تفسير الميزان با روش توصيفي‌تحليلي بررسي و مشخص شد كه اين مصاديق دو گونهٔ كلي‌اند: يا از مصاديق زمان نزول آيه است و براي آيه، مصاديقي در گذر زمان وجود دارد كه مشابه مصاديق آيه در زمان نزول است يا اينكه از مصاديق زمان نزول آيه نيست، بلكه از مصاديق در گذر زمان آيه به شمار مي‌روند. هريك از دو گونهٔ كليِ يادشده، به سه‌ گونه تقسيم‌شدني است كه به ترتيب عبارت‌اند از: مصداق باطني آيه در زمان نزول، مصداق اطلاق يا عموم آيه در زمان نزول، مصداق اتمّ اطلاق يا عموم آيه در زمان نزول، مصداق باطني آيه در گذر زمان، مصداق اطلاق يا عموم آيه در گذر زمان، مصداق اتمّ اطلاق يا عموم آيه در گذر زمان. البته در مواردي، علامه بر معناي باطني آيه نيز جري و تطبيق اطلاق كرده است.