بازشناسي ارتباط كوشك با باغ ايراني از منظر هندسۀ فركتال (مطالعه موردي: كوشك‌هاي باغ فتح آباد كرمان)

باوجود مطالعات متعددي كه بر روي باغ ايراني صورت گرفته است، بررسي نقش باغ در شكل‌گيري كوشك به‌طور تحليلي چندان مورد توجه نبوده است. در پژوهش حاضر با كمك هندسۀ فركتال مي‌توان مشاهده و تحليل كيفيات معماري را با دقت و تفصيل رياضي و كميت‌پذيري بيشتري همراه كرد. اين عمل مي‌تواند براي بازخواني و بررسي ادراكات بصري در كوشك‌ها وتشخيص هندسۀ مفقودۀ باغ به كمك آيد. در اين مقاله ارتباط كوشك با باغ با كمك هندسۀ فركتال مورد تحليل و يافته‌ها مورد بحث و تعمق قرار مي‌گيرد تا از اين طريق پيچيدگي‌هاي معماري كوشك كه متأثر از باغ و طبيعت آن است مورد كندوكاو قرار گيرد. يك باغ تاريخي به نام فتح آباد در شهر كرمان به‌عنوان مورد مطالعه انتخاب شد. براي تحليل بُعد فركتالي از روش شمارش خانه در سه مقياس براي دو كوشك آن استفاده مي‌شود. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه هر چند نماهاي مختلف از عناصر معماري متشابه بهره مي‌برند اما داراي بُعد فركتالي متنوعي هستند كه نشان‌دهندۀ موقعيت هر نما نسبت به هندسه است و بُعد فركتالي متغير در هر طبقه مبين ارتباط متفاوت هر طبقه با محورهاي باغ است. همچنين نماهايي كه موازي حوض اصلي باغ هستند يا ديدي به آن ندارند بُعد فركتالي كمتري دارند. هر چند كه سطح بازشوي هر نما مي‌تواند به‌عنوان ميزاني براي سنجش ارتباط آن نما با طبيعت استفاده شود، اما بُعد فركتال نشان داد كه نماهاي با بازشوي متعدد ارتباط متنوعي با باغ دارند. همچنين تحليل تزيينات نشان داد در بخش‌هايي كه ميزان بازشوها كم است تزيينات نما مي‌تواند متأثر از طبيعت باغ باشد. به‌طورخلاصه هندسۀ فركتال مشخص كرد چگونه باغ و عناصر آن در بخش‌هاي مختلف نماها تأثير دارد.