بررسي انتقادي اصلاح واژه «اترك» در سوره دخان توسط جيمز بلمي

مستشرقان بسياري در دوره‌هاي متفاوت به بررسي قرآن از جنبه‌هاي مختلف پرداخته‌اند. ازجمله مواردي كه قدمت زيادي هم ندارد و در دورۀ معاصر به بيان و بررسي آن پرداخته شده است، تغيير و جايگزيني برخي واژه‌هاي قرآن به دليل وقوع خطا و اشتباه، البته از منظر آنان،ـ در مصحف عثماني است. جِيمز اندرو بِلَمي طلايه‌دار اين نظريه است كه تعدادي از واژگان قرآن (به‌زعم خود ۳۰ واژه)، غلط ناميده و سپس بررسي و نقد كرده است و پس از آن، به فرض خود اصلاح كرده است. يكي از آن موارد، واژۀ «اترك» در آيۀ ۲۴ سوره دخان است كه براساس ادعاي بلمي، به دليل اشتباه كاتب، دچار تغيير و تصحيف شده‌ است و صحيح آن (به‌زعم وي)، واژۀ «انزل» بوده است كه بايد تصحيح و در قرآن جايگزين شود! مبناي نظريۀ بلمي بر اين است كه كتابت قرآن بر تواتر شفاهي متن قرآن تقدم دارد و كتابت حاكم است و براي اين ادعا، هيچ سند و سابقۀ تاريخي ارائه نمي‌كند. در اين پژوهش با روش توصيفي ـ تحليلي، به نقد ديدگاه بلمي پرداخته شده است و در انتها صحيح‌بودن واژۀ قرآني «اترك» و اشتباه بلمي در تصور وقوع خطا در متن قرآن و مبناي حاكميت كتابت بر قرائت شفاهي آن، رد و خلاف آن اثبات مي‌شود.