نقش طرح‌واره‌هاي ناسازگار اوليه ناشي از خيانت همسر در بروز اختلال استرس حاد پس از افشاي خيانت

مقدمه: اثرات هيجاني و رفتاري افشايِ خيانت بر هر يك از زوجين درگير فوق‌العاده مخرب است؛ به‌گونه‌اي كه اختلال استرس حاد اولين و مهم‌ترين بازخورد در مواجهه با آن است. در اين زمينه، طرح‌واره‌ها همانند چهارچوبي براي پردازش اطلاعات با ايجاد تغييـرات عميـق در نگـرش بـه خـود، ديگــران و جهــان مي‌توانند در سطح تجربه استرس حاد مؤثر باشند. هدف از اين پژوهش بررسي نقش طرح‌واره‌هاي ناسازگار در اختلال استرس حاد ناشي از خيانت همسر بود.روش: روش پژوهش توصيفي از نوع همبستگي بود. جامعه‌‌ آماري را زوج‌هاي درگير در خيانت زناشويي تشكيل داد كه طي سال‌هاي 1399 و 1400 به دادگاه‌ها و مراكز مشاوره خانواده شهرهاي تهران و ساوه مراجعه كرده بودند كه با استفاده از روش ‌نمونه‌گيري هدفمند 172 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوري داده‌ها عبارت بودند از پرسشنامه واكنش استرس حاد استنفورد (كاردنيا و همكارن، 2000) و نسخه كوتاه پرسشنامه طرح‌واره يانگ (1998). داده‌ها توسط نرم‌افزار SPSS24 و با استفاده از شاخص‌هاي توصيفي و آزمون‌هاي آماري ضريب همبستگي «پيرسون» و تحليل رگرسيون چندگانه تحليل گرديد.نتايج: نتايج نشان داد ميزان واكنش‌هاي استرس حاد همسر نسبت به خيانت با طرح‌واره‌هاي ناسازگار اوليه (0.46=r) و حوزه‌هاي آن، يعني بريدگي و طرد (0.40=r)، خودگرداني و عملكرد مختل (0.34=r)، ديگر جهت‌مندي (0.29=r)، گوش‌به‌زنگي بيش‌ازحد و بازداري (0.44=r) و محدوديت‌هاي مختل (0.25=r) رابطه‌ مثبت معني‌داري دارند (p 0.01).انواع واكنش‌هاي استرس حاد، يعني نشانگان تجزيه‌اي، تجربه مجدد، اجتناب، اضطراب و بيش‌انگيختگي و اختلال در كاركرد نيز با طرح‌واره‌هاي ناسازگار اوليه و حوزه‌هاي آن رابطه‌ مثبت معني‌داري داشتند (p 0.01). 33% از كل واريانس اختلال استرس حاد توسط حوزه‌هاي طرح‌واره‌هاي ناسازگار اوليه تبيين گرديد(p 0.01).بحث و نتيجه‌گيري: نتايج اين پژوهش نشان داد طرح‌واره‌هاي ناسازگاري كه به‌دليل خيانت همسر ايجاد مي‌شوند، زمينه بروز اختلال استرس حاد پس از افشاي خيانت را فراهم مي‌سازند.