تحليل ساختاري عوامل و پيشران‌هاي مؤثر بر زيست‌پذيري شهر مرزي سراوان با استفاده از روش تحليل اثرات متقابل

شهرهاي مرزي به‌عنوان نقاط مهم و استراتژيك براي هر كشور از اهميت خاصي برخوردارند و همواره دولت‌ها براي بهبود شرايط زندگي و حفظ امنيت پايدار در آن‌ها در تلاش بوده‌اند. زيست‌پذيري يكي از جنبه‌هاي مهم و حياتي شهرنشيني است كه در ارتقاي كيفيت زندگي، توسعۀ شهري و حفظ امنيت نقش بسزايي دارد؛ ازاين‌رو شناسايي عوامل و پيشران‌هاي مؤثر بر زيست‌پذيري اين‌گونه شهرها در زمان حال و به‌خصوص آينده همواره از موضوعات مهم برنامه‌ريزان شهري بوده است. هدف اين پژوهش شناسايي و تحليل ساختاري عوامل و پيشران‌هاي مؤثر بر زيست‌پذيري شهر مرزي سراوان است كه با بهره‌گيري از ادبيات نظري و روش پيمايشي بر پايۀ تكنيك دلفي عوامل و پيشران‌هاي مؤثر در قالب پرسشنامۀ ماتريسي استخراج شده است. جامعۀ آماري اين پژوهش 25 نفر از خبرگان و متخصصان شهري و دانشگاهي بوده‌اند كه با روش نمونه‌گيري هدفمند انتخاب شده‌اند. درمجموع ۳۰ عامل و نيروي پيشران در 5 بُعد زيست‌پذيري طبقه‌بندي و امتيازدهي و سپس نتايج در نرم‌افزار MICMAC پردازش شده است. در بين عوامل و پيشران‌هاي مؤثر بر زيست‌پذيري، 11 عامل و پيشران كليدي كه بيشترين تأثير را بر زيست‌پذيري شهر سراوان دارند، شناسايي شده‌اند كه عبارت‌اند از: تأثير تصميمات سياسي دولت، سرمايه‌گذاري‌هاي بخش خصوصي، اعتبارات دولتي، اشتغال، آموزش و تحصيل، روابط اجتماعي و برابري، زيرساخت‌هاي شهري، ارتباطات با همسايگان مرزي، محروميت‌زدايي، تاب‌آوري در برابر بلاياي انسان‌ساخت و استطاعت مالي. اين عوامل و پيشران‌ها نقش اثرگذاري بالا و اثرپذيري اندك دارند؛ بنابراين كنترل و برنامه‌ريزي زيست‌پذيري شهر سراوان در گرو تغييرات اين عوامل و پيشران‌ها قرار دارد.