ارائه چارچوب و تحليل كاركردهاي آژانس‌هاي ملي نوآوري: مطالعه موردي معاونت علمي، فناوري و اقتصاد دانش بنيان

تحريك و حمايت از نوآوري در بنگاه‌ها از مسائل حائز اهميت در سياست فناوري و نوآوري است. در اين راستا آژانس‌هاي نوآوري - نهادهايي عموماً دولتي - در كشورهاي مختلف تاسيس شده كه مأموريت آن‌ها طراحي و پياده‌سازي راه‌حل‌ها و ابزارهاي سياستي فناوري و نوآوري است. بر اين اساس، هدف مقاله حاضر ارائه چارچوب كاركردها و تحليل كاركردهاي معاونت علمي، فناوري و اقتصاد دانش بنيان به عنوان آژانس ملي نوآوري در ايران است. قلمرو زماني اين پژوهش از سال 1385 تا 1401، و قلمرو مكاني آن فعاليت‌ها و اقدامات معاونت علمي است. داده‌هاي مورد نياز اين مقاله از طريق 21 مصاحبه نيمه‌ساختاريافته، اسناد و گزارش‌هاي سياستي جمع‌آوري و با تحليل محتوا از طريق كدگذاري محوري تحليل مي‌شود. بر اساس يافته‌ها 8 كاركرد عمده آژانس‌هاي نوآوري از جمله معاونت علمي عبارتند از حمايت از پژوهش و توسعه فناوري؛ حمايت از شبكه‌سازي و شكل‌گيري زيرساخت‌ها و توسعه زيست‌بوم نوآوري؛ حمايت از تجاري‌سازي، صيانت و شكل‌دهي بازار فناوري و نوآوري؛ توانمندسازي شركت‌هاي فناور، دانش‌بنيان و استارتاپ‌ها؛ تقويت ديپلماسي فناوري و نوآوري و جابجايي بين‌المللي متخصصان؛ حمايت از صادرات و توانمندي صادراتي؛ تامين مالي فناوري و نوآوري؛ و هوشمندي سياستي فناوري و نوآوري. با توجه خلأهاي نهادي و بافتار ايران، در كاركردهايي مانند تنظيم‌گري و تامين مالي، معاونت علمي در مقايسه با ساير آژانس‌هاي نوآوري، نقش پررنگ‌تري ايفا نموده و در برخي كاركردها از جمله همكاري فناورانه و جذب سرمايه‌گذاري خارجي فعاليت موثر كمتري در مقايسه با همتايان بين‌المللي خود دارد. نتايج اين پژوهش حاوي پيشنهاداتي براي سياستگذاران و نيز پژوهش‌هاي آتي است.