تحليلي بر پيامدهاي رفتاري فرسودگي در اساتيد حسابداري و مالي در ايران: واكاوي ترك حرفه آكادميك

هدف: هدف اصلي اين پژوهش، بررسي پيامدهاي رفتاري فرسودگي شغلي در اساتيد حسابداري و مالي ايران با تمركز بر مسئله ترك حرفه آكادميك است. روش: اين پژوهش از نظر هدف، كاربردي و از نظر روش از نوع پژوهش‌هاي توصيفي ـ پيمايشي است. براي فرسودگي شغلي، از پرسش‌نامه خلاصه شده ماسلاچ (فوگارتي و همكاران، ۲۰۱۶)؛ تمايل به تغيير شغل، از پرسش‌نامه كابرز و فوگارتي (۱۹۹۵)؛ رضايت شغلي، از پرسش‌نامه برايفيلد و روته (۱۹۵۱) و تعهد سازماني، از پرسش‌نامه مي‌ير و آلن (۱۹۹۱و ۱۹۹۷) استفاده شد. داده‌هاي پژوهش از بين ۲۳۴ پرسش‌نامه تكميل شده توسط اعضاي هيئت علمي حسابداري و مديريت مالي كشور، در سال ۱۴۰۱ گردآوري و براي تحليل داده‌ها، از روش معادلات ساختاري و نرم‌افزار پي‌ال‌اس استفاده شد. يافته‌ها: نتايج بررسي نشان داد كه رضايت شغلي تحت تأثير مؤلفه مسخ شخصيت قرار دارد. فرسودگي شامل (فرسودگي عاطفي، كاهش موفقيت شخصي و مسخ شخصيت) با تعهد عاطفي به سازمان ارتباط منفي و با تداوم تعهد سازماني ارتباط مثبت دارد. همچنين مؤلفه‌هاي فرسودگي بر عملكرد شغلي اساتيد حسابداري و مالي تأثير منفي مي‌گذارد. نتايج نشان داد كه تمايل به تغيير شغل در اثر ايجاد فرسودگي به‌وجود نمي‌آيد؛ اما رضايت شغلي عامل مهمي درعدم تمايل به تغيير شغل توسط اساتيد حسابداري و مالي است. مؤلفه‌هاي تعهد عاطفي و تداوم تعهد سازماني با تمايل به تغيير شغل ارتباط منفي دارند. در نهايت، تعهد عاطفي به سازمان زمينه افزايش رضايت‌مندي شغلي است. نتيجه‌گيري: نتايج بررسي نشان مي‌دهد كه فرسودگي شغلي در حوزه آموزش عالي، مي‌تواند عاملي براي كاهش رضايت‌مندي شغلي و تقليل عملكرد شغلي باشد. نتايج نشان داد كه فرسودگي در سه بُعد عاطفي، كاهش موفقيت شخصي و مسخ شخصيت، بر تمايل به تغيير شغل اساتيد حسابداري و مالي تأثير معناداري ندارد؛ اما كماكان بر عملكرد و رضايت شغلي عاملي تأثيرگذار است. تعهد سازماني اعم از تعهد عاطفي و تداوم تعهد نيز تحت تأثير مؤلفه‌هاي فرسودگي قرار دارند. به نظر مي‌رسد ضرورت دارد كه مراجع قانون‌گذار و ذي‌ربط، در آموزش عالي شامل وزارت علوم و تحقيقات و فناوري و دانشگاه آزاد، سازوكارهاي مناسبي براي مديريت عوامل تشديدكننده فرسودگي شغلي به‌كار گيرند تا از پيامدهاي منفي‌اي همچون نارضايتي شغلي، ترك حرفه آموزش و تحمل هزينه‌هاي جايگزيني در اين بخش اجتناب كنند. در ادبيات تجربي، موضوع فرسودگي شغلي و پيامدهاي ناشي از آن، چندان در كانون توجه پژوهشگران قرار نگرفته و معدود آثار تجربي نيز، به فرسودگي در حرفه حسابرسي پرداخته است. با توجه به سهم مؤثر آموزش عالي در آماده‌سازي و اعتلاي آموزش حسابداري، مالي و حوزه‌هاي پژوهشي مرتبط، بي‌توجهي به موضوع فرسودگي، مي‌تواند زيان‌هاي جبران‌ ناپذيري در پي ‌داشته باشد.