بررسي محتواي برخي مشتقات فنلي در دوره رشد رويشي گياه دارويي كاكوتي‌كوهي (Ziziphora clinopodioides Lam.) از استان خراسان شمالي

مقدمه: كاكوتي‌كوهي (Ziziphora clinopodioides Lam.) گياهي چند‌ساله از تيره‌ي نعناع است كه در مناطق مختلف ايران (شمال، شمال‌غرب، شمال‌شرق، غرب، مركز و شرق) پراكندگي گسترده دارد. اين پژوهش با هدف بررسي محتواي برخي مشتقات فنلي (فنل، فلاونوئيد، فلاون و فلاونول، ارتو-دي‌فنل و اسيد‌فنلي) در دوره رشد‌رويشي سه جمعيت كاكوتي‌كوهي، متعلق به استان خراسان‌شمالي صورت گرفت. روش‌ها: به اين منظور بذرهاي جمع‌آوري شده از مناطق دركش و هاور، تيمورتاش و رئين، در گلدان كاشته و در دو دوره رشد رويشي دو‌ماهگي و پنج‌ماهگي برداشت شدند. پس از عمليات نمونه‌برداري، بخش-هوايي و ريشه گياهان از هم تفكيك و مشتقات فنلي مذكور با روش‌هاي اسپكتروفتومتري سنجش گرديد. يافته‌ها: نتايج نشان داد كه محتواي مشتقات فنلي به‌طور معني‌داري تحت تأثير نوع جمعيت، اندام گياهي (بخش‌هوايي و ريشه) و سن گياه (مرحله‌ي رشد) قرار مي‌گيرد. بر‌اين‌اساس بخش‌هوايي كاكوتي‌كوهي متعلق به جمعيت دركش و هاور، در مرحله‌ي دو ماهگي كه جوانتر است، ميزان مشتقات فنلي بيشتر [فنل‌كل mg GAE/g DW 11.91، فلاونوئيد‌كل mg CAT/g DW 13.55، فلاون و فلاونول‌كل mg QUE/g DW 5.94، ارتو-دي‌فنل كل mg GAE/g DW 2.95 و اسيدفنلي كل mg CAE/g DW 2.44] نسبت به مرحله‌ي پنج ماهگي دارد. نتيجه گيري: در مجموع وصرف‌نظر از بخش‌هوايي و ريشه، جمعيت دركش و هاور و تيمورتاش در هر دو مرحله‌ي رشد رويشي به‌عنوان جمعيت منتخب از لحاظ توليد حداكثري مشتقات فنلي گزارش شدند. اين نتايج به انتخاب جمعيت‌هاي برتر داراي محتواي متابوليتي بيشتر و به‌دنبال آن استفاده بهينه در صنايع غذايي و دارويي كمك شاياني خواهد نمود.