بررسي تطبيقي زيبايي و نسبت آن با لذت و خير در فلسفۀ فلوطين و ابن ‌سينا

حقيقت و ماهيت زيبايي به‌عنوان معقول ثاني، موضوع بحث فيلسوفان واقع شده است. در پژوهش حاضر با استفاده از روش تحليلي - تطبيقي به بررسي حقيقت زيبايي و نسبت آن با لذت و خير از ديدگاه فلوطين و ابن‌سينا پرداخته شده است و نشان داده مي‌شود كه انديشه‌هاي اين دو فيلسوف علي‌رغم تفاوت‌هاي مبنايي در مباني متافيزيكي، در اين زمينۀ خاص قرابت قابل توجهي دارند. هر دو فيلسوف به تبع مراتب هستي، زيبايي را نيز داراي مراتب مي‌دانند. فلوطين هرچند تحت تأثير سنت افلاطوني، براي تناسب و تقارن در زيبايي امور محسوس نقش خاصي قائل است، اما به هيچ وجه اين امر را علت و ملاك اصلي زيبايي در نظر نمي‌گيرد و ملاك زيبايي محسوس را نزد علل معقول آن و در رأس آنها خير يا نيكويي مطلق مي‌جويد و زيبايي محسوس را سايه‌اي از زيبايي معقول مي‌داند. ابن‌سينا نيز هرچند به نظريۀ مثل باور ندارد، اما معتقد است كه علت و ملاك زيبايي كمال يك موجود است. از نظر ابن‌ سينا هم خود زيبايي و هم قدرت درك زيبايي ريشه در كمال موجود دارد. لذا عقول كه فوق عالم محسوس‌اند از مرتبۀ بالاتري از زيبايي برخوردارند و واجب‌الوجود كه كمال مطلق است، در اوج زيبايي و شكوه است و در عين حال، واجد كامل‌ترين ادراك از زيبايي.