نگاه صدرالمتالهين به مسأله هنر

صدر المتالهين مصاديق هنر را مورد توجه قرار داده است. در اين جا برآنيم تا مواردي از آن را بيان كنيم و سپس درباره هنر، اعم از هنر ديني و هنر سكولار، توجه كنيم كه  چه نسبتي با فلسفه و حكمت متعاليه صدرايي دارد، زيرا عموما هنر با عالم خيال ارتباط دارد و هنرمند از عنصر خيال در آفرينش هنري بهره مي برد، ولي حكمت به معرفت حقايق عالم مي پردازد. از اين جهت بين حكمت و هنر، به لحاظ معناشناختي و پديدارشناختي پيوندي قابل تصور است يا نه؟ اين پژوهش با روش توصيفي-تحليلي، ديدگاه صدرالمتالهين درباره هنر را مورد بررسي قرار مي دهد. دراين جا ديدگاه هاي مختلفي وجود دارد، اما فيلسوفان مسلمان به ويژه حكيم ملاصدرا بيشتر به مباني زيبايي شناختي و منشا زيبايي پرداخته است. از نظر صدرا هنر صناعت است و ميان طبيعت كه فعل خداوند است با صناعت كه فعل انسان است تشابه وجود دارد، چون با توجه به تشكيك وجود و مراتب آن، بين فعل الهي و فعل انسان تفاوت ذاتي و جوهري نيست، بلكه تفاوت در مراتب است. نيز از ديدگاه ملاصدرا چون انسان خليفه خدا برروي زمين است، لذا صفات مستخلف عنه مانند مصور، مبدع و خلاق را دارد. بر اين اساس انسان هنرمند  با توجه به اينكه مظهر صفات الهي است، با خلق فعل هنري به مبدا تشبه يافته است و با حقيقت و حكمت ارتباط دارد. هنرمند اعم از عكاس، نقاش، مجسمه ساز، فيلم ساز، نوازنده، هنرمند تجسمي، و هنرمعماري ، خلاقيتش از تجليات الهي است، چنين هنرمندي با حكمت  پيوند دارد.