يگانه‌انگاري يا دوگانه‌انگاري هويت شخصي انساني از نگاه علامه طباطبايي

علّامه طباطبايي يكي از فيلسوفان نظريّه‌پرداز در حكمت متعاليه است كه به ديدگاه‌ او دربارۀ نفس، از جمله هويّت شخصي انسان، پرداخته نشده است. در اين مقاله به گزارش، تحليل و نقد ديدگاه علّامه طباطبايي دربارۀ يگانه انگاري يا دوگانه انگاري هويّت شخصي انساني پرداخته مي شود. در اين راستا بايد به ارتباط ميانِ نفس و بدن و تأثير متقابل آنها بر يكديگر و هويّت شخصي منتَج از آن پرداخته شود؛ زيرا نكتۀ اساسي در بررسي ارتباطِ ميانِ نفس و بدن، ارتباط علّي ميانِ آنهاست. به نظر مي‌رسد كه قائلان به ديدگاهِ ارتباط علّي ميانِ نفس و بدن، از جمله علّامۀ طباطبايي، بايد قائل به دوگانه انگاري ميانِ نفس و بدن باشند. امّا با توجّه به مباني وجودشناختي علّامۀ طباطبايي و پذيرش حركت جوهري در نزد علّامه، خلاف فرض اوّليّه، اين نتيجه به دست مي‌آيد كه نفس و بدن دو مرتبه از يك حقيقتِ مشكِّك و سيّال اند. لذا، از نظر علّامه، با توجّه به مباني اصالتِ وجودي، هويّت شخصي انسان به صورتِ يك جوهر واحد سيّال خواهد بود. نگاه وجودشناختي علّامه به هويّت شخصي انسان́ شاخصۀ اصليِ شاكلۀ بحث و موجب تمايز ديدگاه او از ساير ديدگاه ها دربارۀ نحوۀ ارتباطِ نفس و بدن در فلسفۀ ذهن است. در اين مقاله روشن خواهد شد كه ديدگاه علّامه، با وجود اختلاف عميق در مبنا، به يگانه انگاري جوهري و دوگانه انگاري ناظر به ويژگي ها نزديك است.