موانع مشاركت پايدار جوامع روسـتايي در طرح هاي آبخيزداري (مطالعه موردي: حوزه آبخيز بوشكان استان بوشهر)

عوامل متعددي باعث عدم مشاركت مردمي در طرح‌هاي آبخيزداري مي‌شوند كه هدف از پژوهش حاضر شناسايي، طبقه‌بندي و نيز اولويت‌بندي آن‌ها در حوزه آبخيز بوشكان استان بوشهر از ديدگاه آبخيزنشينان و كارشناسان است. بدين‌منظور ابتدا اين عوامل مشخص و طبقه بندي شد. سپس پرسشنامه‏هاي مقايسات زوجي و ليكرت به‌عنوان ابزار اندازه‌گيري تهيه و روايي پرسش‌نامه‌ها مبتني بر نظرات خبرگان تائيد شد. پس از تكميل پرسش‌نامه‌هاي تحليل سلسله‌مراتبي توسط 34 كارشناس خبره، براي اولويت‌بندي شاخص‌ها، از فرآيند تحليل سلسله‌مراتبي فازي استفاده شد. به‌منظور اولويت‏بندي شاخص‏ها و زيرشاخص‏هاي مؤثر بر عدم مشاركت پايدار مردمي در طرح‌هاي آبخيزداري از منظر ساكنان حوضه، از پرسش‌نامه با طيف ليكرت به‌عنوان ابزار اندازه‏گيري استفاده، و پس از سنجش روايي و پايايي پرسش‏نامه نظرسنجي به عمل آمد. واحد نمونه، خانوار روستايي و به‌منظور محاسبه حجم نمونه از فرمول كوكران استفاده شد. بر پايه تعداد خانوار موجود در اين دهستان (678 خانوار)، تعداد 245 پرسشنامه از سرپرست خانوار تكميل شد. نتايج تحليل سلسله‌مراتبي نشان داد كه از منظر خبرگان شاخص طراحي و اجراي داراي بيش‌ترين و شاخص آموزشي و ترويجي داراي كم‌ترين اولويت است. هم‌چنين نتايج آزمون فريدمن بيان‌گر وجود اختلاف معني‌داري بين عوامل مؤثر بر عدم مشاركت مردم در پروژه‌هاي آبخيزداري از منظر خبرگان است به‌طوري‌كه زيرشاخص عدم آموزش ساكنان حوضه در خصوص طرح‌ها و اهداف مربوطه با ميانگين رتبه 8.49 داراي بيش‌ترين اولويت نسبي و زيرشاخص دير بازده بودن طرح‌هاي آبخيزداري با ميانگين رتبه 4.06 داراي كم‌ترين اولويت نسبي در عدم مشاركت مردم در پروژه‌هاي آبخيزداري هستند. از ديدگاه جوامع محلي، زيرشاخص عدم آموزش ساكنان حوضه در خصوص طرح‌ها و اهداف مربوطه با ميانگين رتبه 8.92 داراي بيش‌ترين اولويت نسبي و زيرشاخص ناديده گرفتن درآمد مردم به‌عنوان انگيزه‌ اقتصادي مستقيم در اجراي طرح‌هاي آبخيزداري با ميانگين رتبه 4.18 داراي كم‌ترين اولويت نسبي در عدم مشاركت مردم در پروژه‌هاي آبخيزداري در حوزه آبخيز بوشكان هستند.