ضرايب همبستگي و تجزيه به عامل‌هاي صفات مورفوفيزيولوژيك و بيوشيميايي مؤثر بر عملكرد و اجزاي عملكرد ژنوتيپ‌هاي نخود (Cicer arietinum L.) تيپ دسي

شناسايي صفاتي كه توصيف مناسبي از تنوع بين ژنوتيپ‌ها ارائه مي‌دهند از طريق تجزيه تابع تشخيص كانونيكي، تجزيه خوشه‌اي و تعيين فاصله ژنتيكي امكان‌پذير است. درهمين راستا، 29 ژنوتيپ نخود تيپ دسي و يك رقم تيپ كابلي (سارال) ازنظر صفات مورفوفيزيولوژيك و بيوشيميايي و ارتباط آن‌ها با عملكرد و اجزاي عملكرد در مزرعه تحقيقاتي دانشكده كشاورزي دانشگاه فردوسي مشهد در سال زراعي 97-1396 مورد ارزيابي قرار گرفتند. درصد بقاي ژرم‌پلاسم نخود به‌طور معني‌داري با محتواي رنگ‌دانه‌هاي‌ فتوسنتزي و كارايي فتوسيستم II (Fv /Fm ) همبستگي منفي و با عملكرد دانه و زيست‌توده همبستگي مثبت داشت. بر اساس نتايج تجزيه به عامل‌ها، عامل اول با 22.8 درصد و عامل دوم با 12.1 درصد بيش‌ترين تغييرات را توجيه كردند. در عامل اول، مهم‌ترين صفات داراي بار مثبت عبارت بودند از Fv /Fm ، محتواي كل رنگ‌دانه‌هاي‌ فتوسنتزي، محتواي نشاسته، تعداد غلاف بارور و تعداد دانه و صفت مهم داراي بار منفي درصد بقا بود. ژنوتيپ‌هاي گروه پنج تجزيه خوشه‌اي در 54 درصد از صفات، ميانگين بيشتري در مقايسه با ميانگين كل داشتند. تلاقي ژنوتيپ‌هاي گروه يك به علت درصد بقاي زمستانه و عملكرد بالاتر و ژنوتيپ‌هاي گروه پنج به علت ارتفاع بوته و ارتفاع اولين غلاف بيشتر (در مقايسه با ميانگين كل) كه از فاصله ژنتيكي زيادي نيز برخوردار بودند مي‌تواند به معرفي ارقامي با عملكرد بالا با قابليت كشت پاييزه و برداشت مكانيزه منجر شود. همچنين، ژنوتيپ‌هاي گروه سه تجزيه خوشه‌اي (MCC32، MCC34، MCC155، MCC194، MCC199 و MCC291)، صفات با اولويت بالا براي گزينش توسط اصلاح‌گران را داشته و مي‌توانند در برنامه‌هاي به‌نژادي براي كشت پاييزه موردتوجه قرار گيرند.