ارزيابي تأثير تنش خشكي و مديريت آبياري بر انتشار گاز دي‌اكسيد كربنِ خاك، بهره‌وري آب و عملكرد سويا (Glycine max L.)

گرمايش جهاني ناشي از انتشار گازهاي گلخانه‌اي و فراواني خشكسالي‌ها باعث شده است كه مواجه شدن با چالش بحران منابع آب امري اجتناب‌ناپذير باشد. آزمايش به‌صورت كرت‌هاي خردشده بر پايه طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در سال زراعي 1403-1402، در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي ساري اجرا شد. تيمارهاي آزمايشي شامل عامل اصلي تنش خشكي در سه سطح (بدون تنش (FC100)، 75 درصد ظرفيت زراعي (FC75) و 50 درصد ظرفيت زراعي (FC50)) و عامل فرعي مديريت آبياري در دو سطح (آبياري با پساب شهري (UWW) و آب چاه (WW)) بود. بر پايه يافته‌ها، بيشترين ميزان انتشار گاز دي‌اكسيد كربن در مراحل مياني و انتهايي نمونه‌برداري در 60، 75، 90 و 105 روز پس از كاشت در شرايط FC100 به‌ترتيب با 535.9، 534.5، 543.6 و 444.5 پي‌پي‌ام در دقيقه مشاهده شد. همچنين بيشترين مقدار اين پارامتر، به هنگام آبياري با پساب در مقايسه با آب چاه به‌ترتيب با 536.5، 540.1، 538 و 516.9 پي‌پي‌ام در دقيقه اختصاص يافت. بيشترين ميزان بهره‌وري آب در شرايط بدون تنش با مقدار 0.62 كيلوگرم در مترمكعب مشاهده شد. ميزان بهره‌وري آب به هنگام آبياري با پساب با مقدار 0.47 كيلوگرم در مترمكعب، نسبت به آبياري با آب چاه برتري داشت. نتايج نشان داد كه در شرايط بدون تنش و آبياري با پساب، بيشترين ميزان تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن صد دانه، عملكرد دانه و توليد ماده خشك به‌دست آمد. با توجه به بحران كم‌آبي و چالش بروز تنش خشكي در طول دوره رشد سويا، مديريت صحيح و بهره‌وري كارآمد از منابع نامتعارف آب (پساب شهري) امري اجتناب‌ناپذير و راهكاري مناسب و امكان‌پذير به‌نظر مي‌رسد.