شناسايي و تحليل ساختاري عوامل كليدي موثر بر وضعيت آيندۀ توسعۀ پايدار محله، نمونۀ مطالعه: فهادان نو، يزد

مقدمه: شهر يزد به‌عنوان يكي از شهرهاي قديمي ايران، از دهه‌‌هاي گذشته، رشد شتابان شهرنشيني را تجربه كرده و اين مسئله، با كاهش كيفيت محيطي محلات آن همراه شده است. به‌گونه‌اي كه محله‌هاي قديمي و تاريخي شهر يزد به دليل مشكلات متنوع كاركردي و كالبدي، به بافتي ناكارآمد تبديل ‌شده‌اند كه ساكنان خود را تهديد مي‌كنند. با توجه به نبودِ رويكرد برنامه‌ريزي در مقياس محلات شهري، ضروري است، به مقياس محله در شهرسازي توجه شود؛ از اين ‌رو، هدف اين پژوهش، شناسايي عوامل اصلي و اثرگذار بر وضعيت آيندۀ توسعۀ محله‌اي است. روش‌شناسي: اين پژوهش، ازنظر هدف، كاربردي و ماهيت آن، تحليلي و اكتشافي است. قلمرو پژوهش محلۀ فهادان نو در شهر يزد و جامعۀ هدف، جمعيت ساكن اين محله است. اطلاعات لازم به‌صورت اسنادي و كتابخانه‌اي گردآوري شده است. داده‌هاي كيفي به‌وسيلۀ پرسشنامۀ باز و از طريق مصاحبه و بررسي اسناد به كار گرفته و داده‌هاي كمي به‌صورت عددي و از طريق وزن‌دهي پرسشنامه‌هاي دلفي تهيه شد. با بررسي شاخص‌هاي به‌دست‌آمده براي ارائۀ راهبردهاي كليدي به‌منظور توسعۀ آيندۀ محلۀ فهادان نو براساس اصول توسعۀ محله مبنا با استفاده از تحليل ساختاري و رويكرد آينده‌نگاري به‌وسيلۀ نرم‌افزارMicMac انجام ‌شده است. بحث: در اين پژوهش ماتريسي با ابعاد 16*16تنظيم شد. تعداد تكرارها سه بار در نظر گرفته و درجۀ پرشدگي ماتريس 93.75 درصد بيان شد كه نشان‌دهندۀ تأثير زياد متغيرها بر يكديگر و پراكندگي آنهاست. پراكندگي متغيرهاي كليدي و مؤثر بر وضعيت آيندۀ توسعۀ محلۀ فهادان نو در شهر يزد براساس اصول توسعۀ محله مبنا، نشان‌دهندۀ وضعيت پايداري سيستم است؛ همچنين 9 عامل به‌عنوان عوامل كليدي مؤثر بر توسعۀ محلۀ فهادان نو در شهر يزد براساس اصول توسعۀ محله مبنا انتخاب ‌شده‌اند. نتيجه‌گيري: يافته‌هاي پژوهش نشان‌دهندۀ آن است كه ارزش‌ها و اصول رويكرد توسعۀ محله مبنا براي برنامه‌ريزي آيندۀ محلات فرسوده و تاريخي مانند فهادان نو مؤثر و عوامل منتخب از عوامل اثرگذار بر وضعيت آيندۀ توسعۀ محله‌اي مانند محلۀ فهادان نو است.