بررسي وضعيت توسعه اجتماعي در استان‌هاي كشور

پيچيدگي و قضاوت‌هاي ارزشي در توسعه اجتماعي موجب شده الگوي آن ميان صاحب‌نظران غامض و در بسياري از مواقع مخدوش جلوه كند. خلاء نشانگرهاي معتبر و مورد اجماع، رصد روند توسعه اجتماعي كشور را سخت و غير ممكن كرده است. گذشته از اين، مناقشه بر سر دلايل انتخاب شاخص‌هاي معرف آن هم وجود دارد. فقدان تعريف، شاخص‌هاي قابل اجماع براي شناخت وضعيت در سري‌هاي زماني، عملي نشدن ارزيابي برنامه‌ها و عملكردهاي نهادها و ارگان‌هاي متولي را به مسئله و چالش پيشروي حوزه توسعه اجتماعي بدل نموده است. بنابراين موضوع اين مقاله دستيابي به تعريف و وضعيت شاخص‌هاي توسعه اجتماعي با توجه به ويژگي‌هاي ساختاري كشور ايران است. با در نظر گرفتن شريط بومي جامعه، تعريف و شاخص‌هايي براي سنجش توسعه اجتماعي در نظر گرفته شد كه ضمن قرابت با شاخص‌هاي بين‌المللي، امكان مقايسه‌پذيري در سطوح استاني، ملي و بين‌المللي را ممكن و با خصلت تكاملي، امكان رفع نواقص موجود را فراهم نمايد. روش اين مطالعه تركيبي از نوع اكتشافي، دسته توسعه ابزار از نوع‌شناسي كراسول و پلانو ـ كلارك است. ابتدا با تكنيك فراتركيب در الگوي نوبلت و هير اسناد،گزارشات بين‌المللي و ملي توسعه اجتماعي بررسي، طبقه‌بندي و با اجراي تكنيك دلفي اعتبارسنجي گرديد. سپس با طي مراحل شاخص‌سازي، 107 شاخص به دست آمد كه هر يك از آنها با روش تحليل ثانويه در تمامي استان‌هاي كشور سنجش و اندازه‌گيري گرديد. طبق نتايج ميانگين 19 استان، پايين‌تر از ميانگين كشوري است. فاصله بين استان‌هاي بالا و پايين از نظر ميانگين توسعه اجتماعي قابل توجه و الگوي توسعه اجتماعي در ايران ماكروسفالي است.