اتنواكولوژي گياهان شورپسند از ديدگاه دامداران تركمن در مراتع شمالي استان گلستان

استفاده از دانش بوم‌شناختي سنتي جوامع محلي و بومي جهان در طبقه‌بندي پوشش گياهي، زيستگاه‌ها و ساير اجزاي اكوسيستم‌هاي مرتعي مي‌تواند در راستاي مديريت منابع طبيعي مورد استفاده قرار گيرد. از اينرو در پژوهش حاضر هدف مطالعه اتنواكولوژي گياهان شورپسند در دشت‌ شور و قليايي تركمن‌صحرا با استفاده از دانش بومي دامداران قوم تركمن بود. گردآوري داده با استفاده از روش پيمايش ميداني، مصاحبه‌هاي نيمه‌ساختاريافته و جلسات بازخورد جامعه با دامداران مرتع اينچه‌برون شمال استان گلستان استفاده شد و در آن از رابطه گياهان شورپسند و محيط پيرامون آن پرسش صورت گرفت. طبق نتايج دامداران به 38 گونه گياهي با ارائه نام محلي اشاره كردند. طبق دانش بومي دامداران تركمن زمين در مراتع شور بين دو طيف شيرين و شور، سالم و ناسالم و يا خوب و بد قرار مي‌گيرد. دامداران در ادامه هفت طبقه خاك شيشه‌اي، شُر، مرطوب، نائور، تپه‌اي، قرمز و سياه را معرفي كردند و بيان كردند در يك از اين طبقات گونه‌هاي گياهي خاصي حضور دارند. به طور مثال در شورترين نوع خاك يعني خاك شيشه‌اي هيچ گونه گياهي رويش ندارد ولي با كاهش سطح شوري زمين‌هاي شُر آغاز مي‌شوند كه زيستگاه گونه شورپسند چراتان (Halocnemum strobilaceum M.B.) است. طبق دانش بومي تركمن‌ها گونه‌هاي گياهي متفاوتي با تغييرات درجات شوري خاك ناشي از ويژگي‌هاي فيزيوگرافي، بارندگي و رواناب در اراضي مختلف مرتعي حاضر مي‌شوند. نتايج اين پژوهش نشان داد جوامع محلي و سنتي از دانش ارزشمند و غني در خصوص توصيف گياهان و زيستگاه‌هاي آنها برخوردار هستند به طوري كه اين دانش مي‌تواند در مديريت مراتع و ساير منابع طبيعي مورد استفاده قرار بگيرد.