نقش تاريخ در فرايند استنباط فقهي با تأكيد بر كشف سنت و حكم فقهي

يكي از عرصه‌هاي مهم مباحث نوپديد فقهي، بررسي نقش تاريخ در فقه‌پژوهي با تأكيد بر پرسش‌هايي درباره چگونگي كشف سنت و خاستگاه صدور حكم فقهي است. در اين پژوهش با روش تحليلي ـ استنادي، نقش دانش تاريخ در عرصه دو پرسش مذكور بررسي شده است. مهم‌ترين نتايج اين پژوهش آن است كه سه امر اثبات اتصال سيره به عصر حضور (به عنوان يكي از راه‌هاي يقين‌آور براي نيل به سنت محكي)، تكوين پديده يقين‌آور تواتر در اخبار و سرانجام تحصيل اجماع (كه كارويژه‌اي در جهت دست‌يابي قطعي به نظر امام معصوم (ع) است)، نيازمند اطلاعات معتبر و تحقيقات روش‌مند تاريخي و يا مطالعات و پژوهش‌هاي معطوف به تاريخ فقه و فقهاست. از سوي ديگر، شناخت مصاديق موضوعات احكام به ويژه موضوعات مستنبطه و شناخت فلسفه صدور برخي فتاواي سرنوشت‌ساز مانند حكم تحريم تنباكو، از ديگر عرصه‌هاي نقش‌آفريني تاريخ در فقه‌پژوهي به شمار مي‌آيد.