مناسبات سياسي ـ اجتماعي ايرانيان يمن (ابناء) در سه قرن نخست هجري

يكي از موضوعات شايسته پژوهش در تاريخ روابط ايرانيان با اسلام، مناسبات سياسي و اجتماعي ايرانيان با يمني‌ها و نقش آنان در شكل‌گيري حكومت زيديه در آن سرزمين است. زيديه به‌عنوان يك فرقه شيعي، در اوايل قرن دوم هجري در دوران امويان پديدار شد. قبل از ورود اسلام به يمن، خسرو اوّل (570ـ628م)، لشكري را به درخواست سيف‌بن‌ذي يزن، حاكم يمن، به آن سرزمين اعزام نمود. اين سپاه، به فرماندهي وَهَرز ديلمي، پس از جنگ با احباش و اخراج آنان از يمن، در همان خطه استقرار يافتند. اين اقليت ايراني كه به «ابناء» شهرت يافتند، توانستند حاكمان مطلق آن نواحي شوند. در سال ششم هجري، يكي از واليان ايراني يمن به نام «باذان»، به اسلام گرويد و به دنبال اسلام آوردن وي، گروه زيادي از ايرانيان و قبايل صنعاء، بدون جنگ و خونريزياسلام آوردند. اين مقاله، با استفاده از روش پژوهش تاريخي مبتني بر وصف و تحليل، در پي آن است كه نقش ايرانيان در حكومت زيديه يمن و مناسبات ايشان با اين حكومت را از آغاز تا قرن سوم هجري بكاود. يافته‌هاي پژوهش، نشان مي‌دهد كه ايرانيان در تشكيل حكومت زيديه، نقش مهمي داشتند و اين عمل، به‌نوعي واكنش در مقابل خلافت اسلامي نيز بود. همچنين، بزرگ‌ترين خدمتي كه ابناء در حقّ اسلام انجام دادند، سركوب اهل رده و ساير فتنه‌هايي بود كه جامعه اسلامي در آن روزگار بدان دچار شده بود .