بازنمايي وجوه هويتي در معماري هشتي مدرسه خان شيراز

مدرسه خان از منظر ويژگي معماري و مضامين، از بناهاي شاخص دوره صفويه شيراز است؛ اما باوجود ويژگي‌هاي تزئيني خاصِ هشتي ورودي مدرسه، تاكنون خوانش مؤلفه‌هاي هويتي موجود در آن انجام نشده است و اين درحالي است كه ارتباط مفهومي بين كالبد و مضمون كتيبه‌ها و نقوش موجود در فضاي هشتي وجود دارد؛ لذا اين پژوهش بر آن است با روش توصيفي ـ تحليلي، به بررسي مفاهيم نهفته در هشتي ورودي اين بناي تاريخي بپردازد. در اين پژوهش، براساس بررسي‌هاي ميداني، به مستندسازي و خوانش متون و مضمون كتيبه‌هاي مدرسه براي يافتن ارتباط‌هاي تطبيقي پرداخته شده است. نتايج نشان مي‌دهد كه طراحي اضلاع ورودي و بدنه‌هاي مدرسه و نگارش آيات بر ديوارها و پوشش گنبدي آن مي‌تواند وجود ارتباط ميان ابعاد و مؤلفه‌هاي معماري مدرسه خان شيراز در ‌رابطه ‌با وجوه هويتي آن و همچنين، آرا و ديدگاه‌هاي فلسفي ملاصدرا را بيان نمايد. مضامين شيعي، اسلامي و عرفاني در نگارش و جانمايي نقوش نمادين و كتيبه‌ها از ديگر مصاديق هويتي ديني بناست. پرتكرارترين مضامين در كتيبه‌هاي موردمطالعه عبارت‌اند از: مضامين ديني، نمادهاي حيواني و گياهي، مضامين عرفاني و ذكر نام كتيبه‌نگار كه به مذهب تشيع و هويت ملي در دوره صفوي اشاره دارد. پرداختن به موضوعات اخلاق، مذهب، هنر و علم از ديگر مؤلفه‌هاي هويتي موجود در بنا منطبق با دوره صفويه است. برخي از اين نقوش و مفاهيم موجود در هشتي نيز متأثر از بناهاي دوره صفويه اصفهان بوده است.