تفاوت‌شناسي گونه‌هاي سلفي‌ گرايي معاصر: با تاكيد بر توحيد حاكميت

پيروي از سلف صالح، شعار بسياري از گروه‌هاي اسلامي اهل سنت در عصر حاضر است. تاكيد بر مباحث شرك و مصاديق آن، توحيد و چگونگي حصول به آن و نيز مبارزه با بدعت‌ها در جامعه اسلامي از مهمترين اهداف اين گروه‌هاي سلفي‌گرا قلمداد مي‌شود. اما با اين وجود، در عمل اختلافات و به تبع آن، دسته‌بندي‌هايي در اين جريان فكري مطرح است. اهميت موضوع آن است كه از يك سو درچند دهه اخير تحولات سياسي زيادي در منطقه و جهان اسلام رخ داده و از سوي ديگر تحول ودگرگوني‌هايي در ساحت فكر مطرح شده است كه اين مهم نيازمند گونه‌شناسي جديدي از اين جريان‌ها است. از اين رو پرسش اساسي مقاله اين است كه «با توجه به تحولات فكري و سياسي در سلفي‌گرايي جديد، بر اساس چه معيارهايي مي‌توان يك دسته‌بندي عيني و مناسب از سلفي‌گرايي معاصر ارائه داد؟» فرضيه مطرح آن است كه معيارهاي چهارگانه «زماني»، «اعتقادي»، «سياسي» و به ويژه «توحيد حاكميتي» گونه‌شناسيِ شامل و مناسبي از اين جريان ارايه مي‌نمايد. براي اين منظور، با رجوع به شبكه اجتماعي يوتيوب، داده‌هاي صوتي و تصويري علماي بارز سلفي‌گرا و غير سلفي‌گراي معاصر جمع‌آوري شده است. در ادامه با استفاده از نرم‌افزار تحليل محتواي كيفي مكس كيو‌دي‌اي 2020 به تحليل آنها مبادرت شده است. نتايج حاصله در قالب يك فلوچارت خود را نشان مي‌دهد كه بر اساس آن جريان‌ها سلفي‌گرايي معاصر چهار مسير را طي مي‌كنند كه عبارتند از: اصول‌گرايي، عمل‌گرايي اصلاح‌طلب، عمل‌گرايي انقلابي و جهادگرايي.