تأملي در ادلّه روايي اعتبار اسناد رسمي و عادي

بي‌گمان اعتبار «سند» در اثبات معاملات و غير آن در محاكم، از چالشي‌ترين مباحث جامعه حقوقي معاصر است. اين پژوهش بر آن است تا اعتبار «سند» را - اعم از سند رسمي و سند عادي - در چارچوب دانش فقه اسلامي، با مراجعه به منابع كتابخانه‌اي و با روش تحليلي اجتهادي، تنها از منظر روايات بررسي نمايد؛ چرا كه روايات در عرصه اثبات اعتبار و يا عدم اعتبار اسناد، همواره مورد استشهاد فقيهان بوده است. در اين جستار، براي اعتبار سند، به دو صحيحه عبدالله‌بن‌سنان و عمربن‌يزيد تمسك شد كه هيچ‌يك تمام نبود، و براي عدم اعتبار سند، به شش روايت تمسك شد كه از اين ميان، دلالت صحيحه حسين‌بن‌يزيد، موثقه دوم سكوني و اطلاق مقامي ادلّه اثبات تام بود و اعتبار سند به‌وسيله آن‌ها نفي مي‌شد. شايان ذكر است، نوآوري نويسنده در مقاله حاضر، توجه ويژه به روايات براي اثبات حجيت و عدم حجيت سند بود. وانگهي، حاصل بحث اجمالاً از اين قرار است كه سند ظن‌آور حجت نيست، و چه‌بسا دليل بر عدم اعتبار آن نيز موجود است.