تعيين مقدار آب مصرفي و تبخير-تعرق گياه لوبيا با استفاده از روش‌هاي تافته، پاسكوئله و رئس تحت شرايط آبياري جويچه‌اي و قطره‌اي

زمينه و هدف: ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺤﺪودﻳﺖ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب، اﺳﺘﻔﺎده درست از آب ﺿﺮوري اﺳﺖ و ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮي روش ﻫﺎي ﻣﻨﺎﺳﺐ آﺑﻴﺎري در مزارع از راﻫﻜﺎرهاي ﻣﻨﺎﺳﺐ در اﺳﺘﻔﺎده از آب اﺳﺖ. تنش آبي مي تواند عملكرد محصول را در مزرعه تحت تاثير قرار دهد. بنابراين، روش صحيح آبياري و مديريت مصرف آب از موارد اساسي در مزارع مي باشد. استراتژي كم آبياري با رويكرد تامين نياز آبي را مي توان به عنوان يك تكنيك عملي و كارآمد براي اطمينان از عملكرد بيشتر محصول، بدون به خطر انداختن فرآيندهاي فيزيولوژيكي و عملكرد در نظر گرفت. لذا زمينه اين پژوهش تخمين مقدار آب مصرفي و ميزان تبخير-تعرق گياه لوبيا با هدف ارزيابي شرايط مزرعه اي و مقايسه آن با روش هاي تافته، پاسكوئله و رئس مي باشد.روش پژوهش: پژوهش حاضر به منظور تعيين مقدار آب مصرفي و تبخير-تعرق لوبيا با استفاده از روش هاي تافته، پاسكوئله و رئس و بر مبناي حل معكوس تابع توليد عملكرد در استان مركزي و در ايستگاه ملي تحقيقات لوبياي خمين در ارتفاع 1930 متر از سطح دريا با طول جغرافيايي 49 درجه و57 دقيقه و عرض جغرافياي 33 درجه و 39 دقيقه در سال هاي 1395 و 1396 اجرا شد. در اين آزمايش تيمار آبياري شامل جويچه اي و قطره اي-نواري به عنوان فاكتور اصلي و مقادير نياز آبي شامل 100، 75 و 55 درصد نياز آبي به عنوان فاكتور فرعي انتخاب و به صورت كرت هاي خرد شده در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي در سه تكرار انجام شد. رقم مورد كشت از نوع بومي و زمان كاشت آن در سال اول و دوم به ترتيب روز دهم و نهم خردادماه بود. نوارهاي آبياري قطره اي بر روي پشته ها قرار گرفته و آبياري تا استقرار كامل گياهچه در مرحله ظهور سومين سه برگچه اي به صورت يكسان انجام شد.يافته ها: بيشترين عملكرد دانه با ميانگين 2683 كيلوگرم بر هكتار در روش آبياري جويچه اي و با تأمين 100 درصد نياز آبي به دست آمد. در ارزيابي تبخير-تعرق، ريشه ميانگين مربعات خطا (RMSE) در روش هاي تافته، پاسكوئله و رئس به ترتيب 160.0، 117.8 و 185.0 ميلي متر و ريشه ميانگين مربعات خطاي نرمال (RMSEn) به ترتيب 0.448، 0.330 و 0.518 درصد بود و شاخص توافق يا سازگاري (d) در روش تافته، پاسكوئله و رئس به ترتيب با 0.295، 0.600 و 0.081 درصد بود. در بررسي مقادير آب آبياري، ريشه ميانگين مربعات خطا (RMSE) در روش هاي تافته، پاسكوئله و رئس به ترتيب 156.7، 117.5 و 181.3 ميلي متر و ريشه ميانگين مربعات خطاي نرمال (RMSEn) به ترتيب 0.446، 0.335 و 0.516 درصد بود. شاخص توافق يا سازگاري (d) در روش تافته، پاسكوئله و رئس به ترتيب با 0.324، 0.602 و 0.118 درصد بود.نتيجه‌گيري: به طوركلي و با توجه به نتايج آماري، روش هاي تافته، پاسكوئله و رئس، برآورد قابل قبولي از مقدار آب آبياري و ميزان تبخير-تعرق در شرايط جويچه اي و قطره اي-نواري تحت مقادير مختلف نياز آبي داشتند. از اين رو مي توانند به عنوان يك ابزار مناسب در تخمين آب مصرفي در محل مورد مطالعه استفاده شوند.