مدلسازي پوياي سياست گذاري براي حفاظت منابع آب زير زميني در استان خراسان جنوبي در شرايط خشكسالي

زمينه و هدف: هدف تحقيق حاضر، مدل سازي سناريوهاي حفاظت از منابع آب زير زميني استان خراسان جنوبي در شرايط خشكسالي مي باشد. روش پژوهش: در اين راستا اين مسئله با استفاده از رويكرد پويايي سيستم دنبال شد و رفتار متغير مرجع حجم منابع آب زير زميني استان خراسان جنوبي در برابر سناريوهاي مختلف طي سال هاي 1392 تا 1420 از طريق كاربرد نرم افزار Vensim شبيه سازي شد. اطلاعات مورد نياز با مراجعه به سازمان هاي ذي ربط مانند سازمان آب منطقه اي خراسان جنوبي، سازمان جهاد كشاورزي خراسان جنوبي و مركز آمار ايران جمع آوري گرديد و اطلاعات ورودي مدل در قالب فايل اكسل به مدل فراخواني شد. يافته ها: نتايج تحقيق نشان داد كه اعمال سناريوي كنترل بهره برداري از منابع آب در شرايط خشكسالي نرمال و خشكسالي با شدت پايين، مفيد بوده ولي اعمال اين سناريو در شرايط خشكسالي بيشتر از 20 درصد، اثرات منفي بر شاخص‌هاي اقتصادي بخش كشاورزي خواهد داشت. همچنين سناريوي چهارم الگوي كشت (تاكيد بر محصولات استراتژيك) به همراه سناريو پنجم الگوي كشت (محصولات مقاوم به خشكي)، كمترين فشار را بر منابع آب زير زميني آورده است. با اين وجود، با توجه به اينكه الگوي كشت شماره 4 كمترين ارزش افزوده را ايجاد كرده است، نمي‌تواند الگوي كارآمدي باشد. نتيجه گيري:با توجه به نتايج تحقيق در صورتي كه شدت خشكسالي ها در سال هاي آينده افزايش يايد ولي شرايط كنوني كشاورزي استان خراسان جنوبي از حيث الگوي كشت ادامه پيدا كند، خشكسالي‌ها بر روي شاخص‌هاي اقتصادي اثر نخواهد داشت زيرا در اين شرايط كشاورزان با كف شكني و استخراج بيشتر از منابع آب زيرزميني، كمبود بارندگي ها را جبران خواهند كرد و اثرات منفي خشكسالي بر روي موجودي منابع آب زيرزميني نمايان خواهد گذاشت. با عنايت به اثر الگوي كشت بر روي منابع آب زيرزميني و شاخص هاي اقتصادي، لازم است تمهيداتي جهت تغيير الگوي كشت انديشيده شود.