تبيين تجارب افراد چاق و داراي اضافه‌وزن در خصوص دلايل برگشت وزن در طول زمان

زمينه و هدف: مطالعات نشان مي‌دهند كه بسياري از افراد داراي اضافه‌وزن كه وزن خود را كاهش داده‌اند، پس از گذشت مدتي، به وزن سابق برگشته‌اند. مطالعه حاضر با هدف تبيين دلايل برگشت اضافه‌وزن در افراد چاق و داراي اضافه‌وزن داراي سابقه قبلي كاهش وزن انجام شد. مواد و روش‌ها: مطالعه حاضر با رويكرد كيفي به روش تحليل محتواي قراردادي در شهر تهران انجام شد. مشاركت‌كنندگان شامل 18 نفر از افراد چاق و داراي اضافه‌وزن بودند كه داراي سابقه كاهش وزن قبلي (حداقل به ميزان 10 درصد وزن اوليه بدن) و برگشت وزن حداقل يك سال بعد از كاهش وزن رخ داده، بودند. در ضمن، با 4 متخصص تغذيه در دانشگاه علوم پزشكي ايران نيز مصاحبه شد. نمونه‌گيري به‌صورت هدفمند شروع و تا رسيدن به اشباع داده‌ها ادامه يافت. گردآوري داده‌ها با مصاحبه فردي نيمه ساختاريافته از مهرماه تا بهمن‌ماه 1398 انجام شد. يافته‌ها: ميانگين سن بيماران مشاركت‌كننده 35.50 سال با انحراف معيار 8.63 بود. 27.8 درصد شركت‌كنندگان مرد و بقيه زن بودند. 55.6 درصد از شركت‌كنندگان مجرد و 44.4 درصد كارمند بودند. نتايج نشان داد كه 4 مضمون اصلي شامل بازدارنده‌هاي ادامه اتخاذ روش‌هاي كنترل وزن (شامل رژيم غذايي و فعاليت جسماني) در طول زمان با 3 طبقه (شامل عوامل روان‌شناختي، عوامل محيطي و عوامل اجتماعي)، عوامل جسماني با 3 طبقه (شامل ارث، عوامل فيزيولوژيك و ايجاد تغيير در وضعيت سلامت)، مهارت‌هاي متخصص تغذيه با 2 طبقه (شامل آموزش تغذيه و رفتار درماني) و راهنما براي عمل با 2 طبقه (شامل راهنماهاي داخلي و خارجي)، به‌عنوان دلايل افراد براي برگشت وزن مشخص شدند. نتيجه‌گيري: توجه به پديده برگشت وزن و استفاده از راهبردهاي رفتار درماني، آموزش تغذيه، استفاده از محرك‌هاي انگيزشي مثبت و كاربرد ابزارهاي غربالگري جهت تشخيص اختلالات روان‌شناختي (مانند اضطراب و افسردگي) مي‌تواند به متخصصين تغذيه كمك كند تا موارد برگشت وزن در افراد چاق را كاهش دهند. در ضمن، وجود زيرساخت‌هاي محيطي مناسب براي افزايش فعاليت بدني در جامعه مي‌تواند محدوديت‌هاي افراد براي كنترل وزن را كاهش دهد. اين مهم، بايد مورد توجه تصميم‌گيران جامعه قرار گيرد.