تحليل توزيع روند زماني-مكاني ديد افقي و ارتباط آن با پارامترهاي اقليمي در سواحل جنوبي درياي خزر با استفاده از آناليز Ridit

به‌منظور بررسي روند زماني- مكاني ديد افقي در سواحل جنوبي درياي خزر، داده‌هاي ساعتي ديد افقي و پارامترهاي اقليمي (رطوبت نسبي، بارش، دما و سرعت باد) در ۱۳ ايستگاه هواشناسي در دوره ۱۹۵۱-۲۰۲۰ اخذ گرديد. بعد از غربالگري داده‌ها، تغييرات زماني ديد افقي بررسي شد و آماره Ridit روي‌داده‌هاي ساعتي و ضريب همبستگي روي پارامترهاي اقليمي اجرا شد. نتايج حاكي است كه تغييرات ميانگين سالانه ديد افقي در ايستگاه‌هاي موردمطالعه ۴ دوره (دوره اول سال‌هاي 1951 تا 1976 دوره افزايش؛ دوره دوم سال‌هاي 1977 تا 1985 دوره كاهش محسوس؛ دوره سوم سال‌هاي 1986 تا 2002 دوره ثبات (بدون تغيير اساسي) و دوره چهارم سال‌هاي 2003 تا 2020 دوره افزايش نسبي بوده‌اند. بيشترين اختلاف مقادير Ridit در بابلسر (0.8 تا 0.2) و كمترين اختلاف آن در مراوه‌تپه (0.5) مشاهده شد. بررسي ضريب همبستگي ديد افقي و رطوبت نسبي نشان داد كه در هر دو مقياس سالانه و ماهانه منفي و معكوس بوده است و بيش‌ترين ضريب همبستگي منفي را آستارا (0.47-) و كمترين مقدار آن را ساري (0.07-)، ضريب همبستگي ديد افقي با بارش كه بيشينه همبستگي منفي معني‌دار در منجيل (0.15-) و كم‌ترين آن در مراوه‌تپه (0.012-)، همبستگي ديد افقي با دما در بيشتر ايستگاه‌ها مستقيم و مثبت بوده و بيشينه همبستگي مثبت را آستارا با مقدار 0.38 به خود اختصاص داده است. همچنين همبستگي سرعت باد باديد افقي منفي نشان داد دامنه بيشينه و كمينه همبستگي معكوس بين 0.28- در ساري و 0.08- در بابلسر در نوسان است