تحولات و تعاملات اقليت يهودي ايران، در دوره پهلوي (1304ـ1357ش) با تأكيد بر نقش يزد

با توجه به جايگاه برجسته يزد در تمدن ايراني ـ اسلامي، پژوهش حاضر مي‌كوشد تا مشخص كند نقش و جايگاه اقليت‌‌هاي ديني يهودي در عصر پهلوي، در اين فرايند تا چه اندازه بوده است؟ مهم بودن اقتصاد و تجارت در زندگي يهوديان شهرهاي مسير بازرگاني و نيز مادي‌گري آنان، در مسكن گزيدن ايشان در مراكز تجاري يزد و اطراف مسجد جامع كبيـر يـزد تأثيرگـذار بـوده است؛ ضمن آنكه تعصب و برخوردهاي سخت مُلّايان (روحانيت سنّتي) در حقّ آنها، علت فراري شدن يهوديان از منطقه‌اي به منطقه ديگر بوده است.با وجود اين، بزرگ‌ترين روابط مسالمت‌آميز و تعاملات اديان، در يزد اتفاق افتاده اسـت و آن در يـك اتاقك كوچك (بقعه) است كه ظاهراً مكان مقدس باستاني ـ تاريخي مي‌باشد؛ واقع در خيابان انقلاب يزد. پيروان هر چهار دين فعال در يـزد (اسلام، زرتشت، يهوديت و مسيحي)، آن بقعه را اجر نهاده و بسته به نوع نيات دروني خود، در آن نـذر و نيـاز و شمع روشن مي‌كنندو دعا خوانده، حاجت مي‌طلبند؛ درحالي‌كه مسيحيان در تبليغ مسيحيت كه در سايه استعمار پير انگليس صورت مي‌گرفت، موفقيتي حاصل نكردند و مردم يزد گرايشي چنداني به مسيحيت پيدا نكردند.روش پژوهش، كتابخانه‌اي و بررسي مطالعه در اسناد و مراكز ديني اقليت‌ها و مصاحبه‌هاي متعدد بوده است. به غير از چند منبع كه به صورت جزوه و يا مطالب پراكنده است، مثل كتاب اقليت‌‌هاي مذهبي دوره قاجار (1175ـ1304ش) و يا كتابچه مخبري و...، مورد جامعي تأليف نشده است.