بازشناسي تاريخي وجوه ملّي‌گرايي در قالي‌هاي تصويري عصر پهلوي

قالي‌هاي تصويري كه در عصر قاجار قابليت‌هاي خود را براي انعكاس سويه‌هاي مختلف تجدد ازجمله مفهوم ملّي‌گرايي نشان داده است در عصر پهلوي هم منعكس‌كنندۀ وجوه ديگري از اين مفهوم‌ است. هدف از اين پژوهش شناخت وجوه متنوع مفهوم ملّي‌گرايي در قالي‌هاي تصويري عصر پهلوي است و سؤال اصلي‌ پژوهش آن است كه وجوه ملّي‌گرايانۀ منعكس‌شده بر قالي‌هاي تصويري عصر پهلوي داراي چه مشخصه‌‌ها و دلالت‌‌‌هايي است؟ روش پژوهش، كيفي و از نوع تاريخي‌تطبيقي است. يافته‌هاي پژوهش بيانگر آن است كه مفهوم ملّي‌گرايي در پيكره مطالعاتي، متأثر از وجه مركب سه‌گانه جغرافيايي، باستان‌شناسي و درماني و نيز وجه انشايي متأثر از اشعار و شعارهاي رايج و  همچنين وجه پيشينه‌جويي، در مفاخر و مشاهير علم و ادب‌ است كه در دو وجه اول با مفهوم شاه، سلطنت و گاه مذهب‌ پيوندي مستقيم دارد و وجه پادشاهانه آن برجسته مي‌شود و در مفهوم آخر، اين پيوند بيشتر مفهومي ميهني به خود‌ مي‌گيرد. از ديگر سو، يافته‌‌ها بيانگر ‌تأثير نهادهاي نوين آموزشي و فرهنگي در پيكره مطالعاتي است و مشخص مي شود كه استفاده از نشان شير و خورشيد به‌عنوان نشاني ملّي‌گرايانه، با توجه زمينه مورد استفاده از آن داراي وجوه هويتي، دولتي و مردمي در قالي‌هاي تصويري است. از ديگر نتايج اين پژوهش وجود ارتباطي پاياپاي، بين نقش و كتيبه‌هاي قالي‌هاي ملّي‌گرايانه با تحولات عصر پهلوي به‌نحو هم‌زماني و با تحولات عصر قاجار به شكل درزماني است. به طور كلي مي توان گفت بازشناسي تاريخي ملي گرايي در پيكره مطالعاتي وابسته به درك رابطه در هم تنيده اي است كه بين نهاد هاي نو بنياد در عصر پهلوي و زمينه هاي اجتماعي آن وجود داشته است.