عوامل اجتماعي مؤثر در بازاري‌شدن قالي‌هاي عشاير فارس از منظر مطالعات فرهنگي

قالي هاي عشايري استان فارس يكي از مهم ترين توليدات عشايري ايران ضمن برخورداري از پيوندهاي فرهنگي و جغرافيايي، نمودي از هويت، فرهنگ، آداب و رسوم، ادبيات و هنرهاي بومي و كاربردي ايلات هستند. در سال هاي اخير نفوذ سليقه و معيارهاي بازار در مؤلفه هاي بصري و فني قالي هاي عشايري فارس تأثيرات قابل توجهي داشته است. مسئله اصلي پژوهش، فاصله گرفتن قالي هاي عشاير فارس از بنيان هاي معرفتي و فرهنگي خويش تحت تأثير پديده بازاري شدن مي باشد. هدف از پژوهش، شناخت عوامل زمينه ساز تغييرات هويتي و فرهنگي در قالي هاي عشاير فارس با هدف فراهم آوردن بستري مناسب براي اتخاذ راهكارهاي لازم توسط نهادهاي متولي مي باشد. سؤالات پژوهش معطوف به، الف: شناخت عوامل بازاري شدن و ب: شناخت تبعات بازاري شدن قالي هاي عشاير فارس هستند. پژوهش از نوع كيفي و با نمونه گيري هدفمند و تحليل 50 نمونه قالي عشاير فارس به روش توصيفي و تحليلي و با استفاده از داده هاي حاصل از منابع كتابخانه اي و انجام مصاحبه هاي كيفي به انجام رسيد. نتايج نشان دادند: در چند دهه اخير اجراي طرح اصلاحات ارضي، اسكان اجباري عشاير و جريان آموزش عشاير موجب تغيير در سبك زندگي و تغيير انگيزه هاي توليد بافندگان از رويكرد توليد براي خود به توليد با هدف عرضه در بازار گرديد. از تبعات بازاري شدن قالي هاي عشاير فارس، رواج توليد قالي با نقشه هاي سفارشي، مهجور ماندن نقوش ذهني بافندگان، نفوذ نقوش غيربومي، اولويت دادن به سليقه مخاطب و تغيير در شيوه هاي توليد نظير انبوه بافي هستند كه منجر به كم رنگ شدن مباني هويتي و اصالت هاي بومي و فرهنگي قالي هاي تك نسخه و منحصربه فرد عشاير مي شود. اين تغييرات تحت عنوان بازاري شدن مفهوم سازي و در نتايج معرفي گرديد.