ايجاد نهاد ساختاري بازار آب محلي در شبكه آبياري استان تهران با رويكرد مدل توليدات كشاورزي منطقه‌اي

مقدمه و هدف: بازار آب ابزاري مؤثر و كارآمد جهت تخصيص آب كشاورزي بين فعاليت هاي مختلف زراعي است. نبود نهاد ساختاري تعديل كننده آب آبياري و عدم مشاركت كشاورزان جهت استقرار آن از جمله مهم ترين مسائل پيش روي بخش كشاورزي در استان تهران مي باشد. بررسي آثار بالقوه اين رويداد كه بيش از پيش مورد توجه جوامع بين المللي قرار گرفته است، گامي مهم در زمينه توسعه فعاليت هاي كشاورزي استان تهران به شمار مي رود. مواد و روش ها: در مطالعه حاضر با بهره مندي از رويكرد مدل توليدات كشاورزي ايالتي يا منطقه اي (SWAP) رفتار اقتصادي كشاورزان تهراني پس از ايجاد نهاد ساختاري بازار آب محلي مدلسازي شد. براي تحقق اين هدف از داده هاي آماري مربوط به سال هاي زراعي 1397-1392 استفاده شد. واسنجي سيستم مدل سازي هيدرولوژي- اقتصادي ارائه شده نيز در محيط نرم افزاري GAMS صورت گرفت. يافته ها: نتايج نشان داد كه با استقرار بازار آب محلي در استان تهران، افزون بر تعادل‌بخشي پايدار منابع آب، امكان توسعه سطح زيركشت محصولات آب‌بر و سودده در الگوي زراعي مناطق كم آب تر (دشت شهرري و ورامين) فراهم مي شود و با متعادل شدن بازده ناخالص كشاورزان، پيامدهاي منفي پديده خشكسالي هيدرولوژيكي تا حدود 3.35 درصد نسبت به دوره پايه كاهش مي يابد. بحث و نتيجه گيري: ايجاد بازار آب محلي در سطح استان تهران مي تواند علي رغم دارا بودن قابليت انتقال منابع آبي مازاد در سطح مناطق مطالعاتي جنوب غرب استان تهران، سبب افزايش ضريب اطمينان دسترسي كشاورزان به آب آبياري و كاهش ريسك توليد در الگوهاي زراعي شود و همچنين، به نحو مطلوبي مسأله تخصيص و مديريت بهينه منابع آب را بين فعاليت مختلف زراعي منعكس نمايد.