بررسي كمپوست آزولا ، بيوچارهاي آزولا و پوسته برنج، بر بهبود برخي ويژگي‌هاي شيميايي خاك

سابقه و هدف: با توجه به دو معظل زيست محيطي كه در ساليان گذشته گريبانگير استان‌هاي شمالي كشور است، شامل حجم بالاي پسماند پس از برداشت برنج و رشد بيرويه سرخس آبي آزولا و پسماند حاصل از جمع‌آوري آن از سطح آب‌ها، اين پژوهش در راستاي توليد اصلاح ‌كننده‌هاي زيستي حاصل از اين پسماندها و بررسي تاثير آنها در بهبود و تقويت خاك‌هاي پيرامون تالاب انزلي انجام گرفت. از اين‌رو كمپوست آزولا، بيوچار آزولا و همچنين بيوچار پوسته برنج به عنوان اصلاح‌ كننده‌هاي زيستي تهيه گرديدند. سپس به بررسي تاثير اين سه اصلاح‌ كننده بر برخي ويژگي‌هاي شيميائي و غلظت برخي عناصر در خاك حاشيه تالاب انزلي پرداخته شد.مواد و روش‎ها: از خاك حاشيه تالاب انزلي نمونه برداري شد. تيمارهاي اصلاح‌كننده بيوچار پوسته برنج و بيوچار آزولا به روش پايروليز در دما و فشار بالا و در شرايط كمبود اكسيژن توليد گرديد. پس از توليد تيمارهاي اصلاح ‌كننده (بيوچار پوسته برنج، بيوچار آزولا و كمپوست آزولا)، اين اصلاح كننده‌ها در سه سطح صفر (شاهد)، 2 و 4 درصد جرمي، با خاك نمونه ‌برداري شده مخلوط شدند. سپس نمونه‌ها در ظرف‌هاي انكوباسيون در بسته، براي مدت زمان ماند 6 ماه انكوبه شدند. تيمارها در 3 تكرار به صورت آزمايش فاكتوريل (با دو فاكتور) و در قالب طرح كامل تصادفي در گلخانه نگهداري شدند. در پايان دوره انكوباسيون، نمونه‌ها به آزمايشگاه شيمي خاك انتقال داده شدند. برخي ويژگي‌هاي شيميائي خاك شامل اسيديته، هدايت الكتريكي، گنجايش تبادل كاتيوني، درصد كربن آلي و فرم قابل دسترس عناصر كلسيم، منيزيم، سديم، پتاسيم، فسفر و نيتروژن كل اندازه‌گيري شد. يافته‌ها: تجزيه واريانس داده‌ها نشان داد، اثر نوع بيوچار، سطوح آن و اثر متقابل آنها بر تمامي ويژگي‌هاي مورد بررسي، در سطح 1 درصد معني‌دار بود. در بين تيمارهاي اصلاحي، تيمار بيوچار آزولا بيشترين ميزان فسفر (17 درصد)، نيتروژن (15 درصد)، سديم (20 درصد)، منيزيم قابل دسترس (28 درصد)، درصد كربن آلي (10 درصد) و pH (يك واحد) را نسبت به ساير تيمارهاي اصلاح‌كننده ثبت نمود. پس از آن كاربرد كمپوست آزولا بيشترين افزايش پتاسيم قابل دسترس (11 درصد)، هدايت الكتريكي (60 درصد) و گنجايش تبادل كاتيوني (23 درصد) را در پي داشت. بيشترين عملكرد تيمارهاي اصلاح ‌كننده در سطح 4 درصد جرمي اختلاط شده تيمار با خاك مشاهده شد.نتيجه‏گيري: با توجه به نتايج اين پژوهش مي‌توان دريافت كه با استفاده از اصلاح ‌كننده‌هاي زيستي همچون انواع زغال‌هاي زيستي و كمپوست، علاوه بر كاهش حجم پسماند كشاورزي و تبعات آن (دپو كردن، دفن كردن و آتش‌زدن)، مي‌توان از اين معضلات به عنوان فرصتي در جهت اصلاح، تقويت و بهبود خواص شيميايي خا‌ك‌ها استفاده نمود.